خبرگزاری مهر-گروه استانها-راضیه سالاری: سالروز ازدواج حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) که در روایات اسلامی اول ذی الحجه سال دوم هجری ثبت شده، این روزها با عنوان «روز ازدواج» در تقویم رسمی ایران گرامی داشته میشود.
بر اساس اسناد تاریخی، مهریه حضرت زهرا(س) مبلغ ۴۸۰ درهم یا یک زره بخشیده شده از سوی حضرت علی(ع) بوده که نشان از بیاعتنایی به تجملات در این پیوند آسمانی دارد. پیامبر اکرم(ص) نیز با اقامه مراسمی ساده، این ازدواج را الگویی برای همه مسلمانان قرار داد.
از منظر کارشناسان مسائل خانواده، سیره عملی حضرت علی(ع) و فاطمه(س) در زندگی مشترک، مؤید سه اصل «سادهزیستی»، «احترام متقابل» و «تقسیم عادلانه مسئولیتها» است. حضرت زهرا(س) امور منزل و تربیت فرزندان را بر عهده داشت و حضرت علی(ع) نیز تأمین معاش و کار بیرون را، بدون آنکه یکی را بر دیگری منت بگذارد.
این مناسبت در سالهای اخیر فرصتی شده برای ترویج ازدواج آسان و پرهیز از تشریفات سنگین و هزینه های طاقتفرسا. هر ساله در اول ذیالحجه، مراسمهای جشن متعدد در مساجد و مراکز فرهنگی برگزار و از زوجهای جوان تجلیل میشود.
کارشناسان تأکید میکنند که توجه به معیارهای اخلاقی و دینی به جای چشم و هم چشمیهای مادی، مهمترین درس ازدواج حضرت علی(ع) و فاطمه(س) برای جامعه امروز است.
چارچوبهای قانونی حمایت از خانواده در پرتو تحکیم بنیان ازدواج است
امیرمحمد رضایی زارعی پژوهشگر حقوق خصوصی و قاضی دادگستری در گفتوگو با خبرنگار مهر با موضوع «ازدواج و چارچوبهای قانونی حمایت از خانواده» با اشاره به ماده ۱۰ قانون حمایت از خانواده و مواد مرتبط با مهریه، نفقه و حضانت، اظهار داشت: متأسفانه در برخی موارد، رویههای قضایی به جای تحکیم خانواده، زمینهساز گسست آن شده است. تدوین سند ملی سلامت خانواده میتواند این خلأ را پر کند.
وی با تأکید بر نقش پیشگیرانه دادگستری پیش از وقوع طلاق، افزود: نهادهای مشاوره و داوری الزامیِ قبل از ثبت ازدواج و طلاق، باید بر اساس استانداردهای روز روانشناسی و حقوقی بازطراحی شوند. بسیاری از جوانان هنگام ازدواج از تبعات حقوقی تعهدات مالی و غیرمالی آگاهی کافی ندارند؛ اینجاست که آموزشهای پیش از ازدواج با پشتوانه قانونی میتواند مؤثر واقع شود.
این پژوهشگر حقوقی در ادامه به ظرفیتهای مغفولمانده در قانون مدنی اشاره کرد و گفت: موادی مانند ماده ۱۱۰۳ (تکلیف حسن معاشرت) و ماده ۱۱۱۹ (الزام به تناسب اخلاقی و مالی زوجین) کمتر در رویه قضایی بهعنوان ابزار حمایتی از خانواده به کار گرفته میشود. احیای این ظرفیتها نیازمند آموزش قضات و وکلای دادگستری است.
«شعب تخصصی خانواده» با حضور مددکاران اجتماعی و روانشناسان تشکیل شود
رضایی زارعی قاضی دادگستری خواستار اصلاح آیین دادرسی در پروندههای خانواده شد و تصریح کرد: اطاله دادرسی در دعاوی مربوط به نفقه و حضانت نه تنها کمکی به خانواده نمیکند بلکه آسیبهای روحی و اقتصادی جبرانناپذیری به اعضای آن وارد میآورد. پیشنهاد من تشکیل «شعب تخصصی خانواده» با حضور مددکاران اجتماعی و روانشناسان است تا قاضی بتواند رأیی متناسب با مصلحت کودک و تحکیم خانواده صادر کند.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت پیوند میان پژوهش و عمل قضایی، خاطرنشان کرد: قانون باید از «ازدواج» تا «فراق» را در راستای حفظ کرامت و منزلت خانواده هدایت کند؛ چارچوبهای قانونی اگر هوشمندانه و مقتضی طراحی شوند، میتوانند از کارکرد سکهای و تشریفاتیِ صرفِ ازدواج بکاهند و آن را به نهادی بیمهشده برای زیست جمعی تبدیل کنند.
امام جمعه سیریک: محبت و مودت محور اصلی زندگی مشترک است
حجتالاسلام والمسلمین محسن سالاری، امام جمعه سیریک، امروز در گفتوگو با خبرنگار مهر به مناسبت «روز ازدواج» که مصادف با سالروز ازدواج آسمانی حضرت علی بن ابیطالب(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) است، به تبیین مؤلفههای اساسی یک زندگی موفق پرداخت.
امام جمعه سیریک در ابتدای سخنان خود با تبریک این روز فرخنده به عموم مردم بهویژه زوجهای جوان، اظهار داشت: ازدواج در نگاه اسلام، تنها یک قرارداد اجتماعی نیست، بلکه میثاقی الهی و محکم است که پایهاش بر مودت و رحمت نهاده شده است. خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید: «وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً»؛ یعنی میان شما محبت و مهربانی قرار دادیم. بنابراین هسته مرکزی هر زندگی موفقی، محبت و مودت است.
وی با اشاره به چالشهای پیش روی خانوادهها در عصر حاضر، افزود: متأسفانه امروزه گاهی دیده میشود که زوجین به دلایل کوچک و ناچیز از یکدیگر فاصله میگیرند، در حالی که اگر محبت واقعی جای خود را باز کند، بسیاری از مشکلات قابل حل خواهد بود. محبت یعنی فداکاری، یعنی فهمیدن زبان همدیگر، یعنی در سختیها کنار هم بودن.
سادهزیستی یک ارزش فراموششده در فرهنگ ازدواج امروز است
حجتالاسلام سالاری در ادامه به اصل «سادهزیستی» اشاره کرد و گفت: سادهزیستی یک ارزش فراموششده در فرهنگ ازدواج امروز است. بسیاری از جوانان به خاطر تجملات گران و تشریفات سنگین از ازدواج فرار میکنند، در حالی که سیره حضرت علی(ع) و فاطمه(س) چیز دیگری به ما میآموزد. آن بزرگواران با حداقل امکانات زندگی را شروع کردند و با قناعت و رضایت، گرم و صمیمی در کنار هم ماندند. سادهزیستی یعنی اسراف نکردن، یعنی چشم و همچشمی نکردن، یعنی به داشتهها قانع بودن.
امام جمعه سیریک تأکید کرد: زندگی را آسان بگیرید. از همسرتان توقع بیجا نداشته باشید. گاهی خودِ توقعهای بالا، زندگی را تلخ میکند. پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «أَیْسَرُ النِّکَاحِ أَکْثَرُهُ بَرَکَةً»؛ یعنی سادهترین ازدواجها پربرکتترین آنهاست. پس هم در شروع زندگی و هم در ادامه راه، آسانگیری را سرلوحه کار خود قرار دهید.
هیچ زندگی مشترکی بدون خطا و اشتباه نیست
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به صفت «اهل گذشت بودن»، خاطرنشان کرد: هیچ زندگی مشترکی بدون خطا و اشتباه نیست. مهم این است که زن و شوهر یاد بگیرند از اشتباهات یکدیگر بگذرند. کینه به دل گرفتن و درشتبینی، آفت بزرگ زندگی است. حضرت علی(ع) میفرمودند: «مُرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ تَجَاوَزُوا عَنِ السَّیِّئَاتِ»؛ یعنی امر به معروف کنید و از بدیها بگذرید. گذشت، نه نشانه ضعف، که نشانه بزرگی و بلندنظری است.
انصاف یعنی اینکه خود را جای همسرتان بگذارید
حجتالاسلام سالاری «انصاف» را رکن دیگری از زندگی پایدار دانست و تصریح کرد: انصاف یعنی اینکه خود را جای همسرتان بگذارید. قبل از اینکه حقی را برای خود بخواهید، ببینید آیا آن حق را برای همسرتان هم قائل هستید یا نه. مرد انصاف داشته باشد و سختی کار زن در خانه را ببیند. زن انصاف داشته باشد و فشار کاری مرد را درک کند. اگر انصاف در زندگی حاکم شود، دادگاههای خانواده خلوت میشود.
امام جمعه سیریک در نهایت مهمترین اصل را «خدا را در نظر گرفتن» در تمام لحظات زندگی دانست و اظهار داشت: زوجینی که خدا را ناظر بر اعمال خود میدانند، مرتکب خیانت، دروغ، بیاحترامی و ظلم به یکدیگر نمیشوند. تقوا و خداترسی، قویترین ضمانت اجرایی برای حفظ حرمتها در زندگی مشترک است. اگر یاد خدا در خانه باشد، شیطان راهی به درون نمییابد.
وی در پایان با آرزوی توفیق برای همه زوجهای جوان و کهنسال، گفت: روز ازدواج یادآوری این حقیقت است که میتوان زندگی را زیبا، ساده، سرشار از محبت و با یاد خدا ساخت. امیدوارم جوانان ما با تأسی از حضرت علی(ع) و فاطمه(س)، زندگی خود را بر پایه عشق الهی، سادهزیستی، گذشت، انصاف و خداترسی بنا کنند تا جامعهای سالم و خانوادهای مستحکم داشته باشیم.
مدیرکل امور بانوان و خانواده هرمزگان: ازدواج، گمشده رشد جمعیت در دومین استان جوان کشور است
محدثه درویشی، مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری هرمزگان، در گفتوگو با خبرنگار مهر با گرامیداشت سالروز ازدواج حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س)، ازدواج را یکی از ارکان اصلی منویات مقام معظم رهبری (رهبر شهید والامقام) در زمینه رشد جمعیت و فرزندآوری دانست و اظهار کرد: جامعه ما هنوز جامعه جوانی است و افزایش جمعیت پایدار، بدون توسعه ازدواج سالم و آگاهانه ممکن نیست.
هرمزگان دومین استان جوان کشور است
وی با اشاره به جایگاه جمعیتی هرمزگان تصریح کرد: استان ما از نظر نسبت جمعیت در بازه سنی جوانی به کل جمعیت استان، دومین استان جوان کشور است و خوشبختانه فاصله معناداری با پدیده سالمندی داریم. به همین دلیل، تمرکز ما در بحث جمعیت، فراتر از فرزندآوری، بر خودِ مقوله ازدواج معطوف شده است؛ چرا که ازدواج صحیح، موتور محرک افزایش جمعیت پایدار خواهد بود.
کاهش رشد ازدواج در هرمزگان؛ ریشهها و چالشها
درویشی با بیان اینکه آمار ازدواج در هرمزگان نسبت به میانگین کشوری وضعیت بسیار بدی ندارد، اذعان کرد: متأسفانه در چند سال اخیر، رشد ازدواج در استان کاهشی شده است. این کاهش اگرچه در حد متوسط است، اما زنگ خطری برای آینده جمعیتی استان محسوب میشود.
وی مهمترین دلایل این کاهش را برشمرد و گفت: تغییر سبک زندگی، مسائل اقتصادی، و مهمتر از همه، برخی سنتهای خاص در استان هرمزگان نظیر تهیه وسایل سنگین جهیزیه، مراسم عروسی طولانی و پرهزینه، و حجم بالای مسئولیتهای مالی که بر دوش آقایان گذاشته میشود، از عوامل اصلی کاهش انگیزه و افزایش سن ازدواج است. باید بپذیریم که این سنتها، اگرچه ریشه در اصالت و محبت دارند، گاه به مانعی جدی برای ازدواج جوانان تبدیل میشوند.
اقدامات میدانی؛ از پاتوقهای دخترانه تا آموزش زوجین
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری هرمزگان از اجرای برنامههای ابتکاری از سال گذشته تاکنون خبر داد و افزود: ما چندین «پاتوق دخترانه» برگزار کردهایم تا در فضایی صمیمی، چالشهای ازدواج را از زبان خود دختران بشنویم. همچنین نشستهای تخصصی پاسخگویی به مسائل دانشجویان نیز برگزار شده است. این هفته نیز برنامههای مشابهی برای شنیدن صدای جوانان و شناسایی دقیق موانع ازدواج در استان اجرا خواهد شد.
درویشی با قدردانی از همکاری دستگاههای اجرایی گفت: خوشبختانه اداره کل ورزش و جوانان، سازمان تبلیغات اسلامی، شهرداری و به ویژه سپاه، ما را در برگزاری برخی برنامهها همراهی کردهاند. این هفته (روزهای چهارشنبه و پنجشنبه) در کنار تجمعات مردمی و موکبها، برنامههای آگاهیبخشی در حوزه جمعیت و فرزندآوری آغاز خواهد شد. البته به دلیل شرایط خاص استان، به جای همایشهای بزرگ، تصمیم گرفتیم حضور میدانی در تجمعات شبانه را در دستور کار قرار دهیم.
برنامه ویژه زوجین حرم رضوی و تأکید بر پنج سال طلایی ازدواج
وی از اجرای برنامههای آموزشی ویژه برای زوجینی خبر داد که به برکت عقد در حرم مطهر امام رضا(ع)، زیر پوشش آستان قدس رضوی قرار گرفتهاند و گفت: این برنامهها طی این هفته و هفته آینده برگزار میشود و محور آن، آموزش مهارتهای زندگی و دانشافزایی است.
بیشتر جداییها در پنج سال اول ازدواج اتفاق میافتد
درویشی با استناد به آمارها تأکید کرد: بیشتر جداییها در پنج سال اول ازدواج اتفاق میافتد. اگر یک زندگی بتواند این پنج سال را با آگاهی، صبوری و مهارت پشت سر بگذارد، احتمال تداوم آن تا پایان بسیار بالاست. به همین دلیل، تمرکز اصلی ما بر آموزش پیش از ازدواج و مشاوره در سالهای ابتدایی زندگی مشترک است.
گفتوگو با والدین برای پایان سختگیریهای مالی
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری هرمزگان در بخش پایانی سخنان خود از برگزاری جلسات گفتوگو در شهرستانهای استان خبر داد و خاطرنشان کرد: این جلسات با هدف اقناعسازی والدین برگزار میشود تا آنها بپذیرند که سختگیریهای مالی و تجملاتی را کنار بگذارند و به جای تمرکز بر مهریههای سنگین و تشریفات پرهزینه، به توانمندیهای مهارتی و آگاهی فرزندانشان برای شروع یک زندگی مشترک موفق توجه کنند.
وی افزود: باور ما این است که اگر جوانان آگاهانه، با مهارت و با حمایت خانوادهها وارد زندگی مشترک شوند، نه تنها آمار ازدواج افزایش مییابد، بلکه پایداری خانوادهها نیز تضمین خواهد شد و در نتیجه، رشد جمعیت به صورت طبیعی و سالم محقق خواهد شد.