خبرگزاری مهر، گروه استانها: تالاب حله این روزها چهرهای متفاوت از خود نشان میدهد؛ پهنهای وسیع و پرآب که در پی بارندگیهای گسترده اخیر، پس از دو دهه بهطور کامل آبگیری شده و چشماندازی سرشار از حیات را در خود جای داده است.
این تالاب که سالها با کمبود حقابه، خشکی و کاهش سطح آب دستوپنجه نرم میکرد، اکنون دوباره به جایی برای تپش زندگی طبیعی بدل شده است.
آبگیری گسترده اخیر، نهتنها جلوهای کمنظیر در بیست سال گذشته به وجود آورده، بلکه نتیجه مجموعهای از اقدامات احیایی و مدیریتی است که در سالهای اخیر برای نجات این تالاب ارزشمند انجام شد.
تالاب حله وابسته به رود دائمی حله است؛ رودی که از پیوند دو رود شور دالکی و شیرین شاپور در نزدیکی روستای درودگاه، بخش سعدآباد شهرستان دشتستان شکل میگیرد.
این رود پس از طی مسیری طولانی از میان روستاهای بخش آبپخش، وارد دهستان کرهبند در شهرستان بوشهر میشود و در آنجا به دو شاخه شمالی و جنوبی تقسیم میگردد.
شاخه شمالی، روستای کرهبند را دور میزند و با عبور از روستاهای مُحرزی، محمدی، گوابین، فراکه و دیگر آبادیها، با پیچوخمهای فراوان و شیبی ملایم، در نزدیکی مصب خود یک جزیره کوچک بیضیشکل پدید میآورد و سپس به خلیج فارس میریزد.
در مقابل، شاخه جنوبی با دبی بالاتر وارد دشتی مسطح میشود؛ جایی که رودخانه تقریباً به سطح اساس خود رسیده و شیب آن به حداقل میرسد. همین منطقه، قلب شکلگیری و تغذیه تالاب حله است؛ تالابی که امسال چنان سیراب شده که ساکنان محلی و کارشناسان میگویند مشابه آن را در بیست سال اخیر ندیدهاند.
اکنون، پس از سالها چشمانتظاری، تالاب چهرهای سرشار از آب، طراوت و زندگی یافته و این زیبایی طبیعی، امید به آینده بهتر محیط زیست منطقه را زنده کرده است.
زندگی بیش از ۱۲۰ گونه پرنده در تالاب حله
مدیر اداره محیط زیست شهرستان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر از احیای قابلتوجه تالاب حله خبر داد و گفت: تالاب حله خانه تنوع زیستی قابل توجهی است. هماکنون بیش از ۱۲۰ گونه پرنده در این تالاب شناسایی شدهاند.
غازها، انواع مرغابیها و گونههای مختلف پرندگان آبزی و کنارآبزی، زمستان امسال حضور پررنگی در تالاب دارند صادق پورسالم اضافه کرد: بخش عمده این پرندگان از گونههای مهاجر زمستانگذری هستند که هر ساله در فصل بارندگی از مناطق مختلف به این منطقه مهاجرت میکنند.
وی افزود: غازها، انواع مرغابیها و گونههای مختلف پرندگان آبزی و کنارآبزی، زمستان امسال حضور پررنگی در تالاب دارند. شرایط مناسب آب و پوشش گیاهی، باعث شده بسیاری از این گونهها پس از سالها دوباره به این زیستگاه بازگردند.
پورسالم همچنین با اشاره به سایر گونههای حیاتوحش منطقه گفت: حدود ۲۰ گونه پستاندار نیز در محدوده تالاب زیست میکنند. این تنوع برای منطقهای با اقلیم خشک و نیمهخشک، ارزشمند و قابلتوجه است.
وی درباره وضعیت آبگیری تالاب نیز بیان کرد: تالاب حله برای نخستین بار در ۲۰ سال اخیر بهطور کامل پر شده است. حجم فعلی آب تالاب در پی بارندگیهای اخیر بیسابقه است. پیش از این سالها، کمبود منابع آب و کاهش حقابه منجر به خشکی بخشهای وسیعی از تالاب شده بود.
پورسالم اقدامات احیایی اخیر را نیز موثر دانست و گفت: اصلاح بند تقسیم آب در روستای بصری و عملیات لایروبی مسیرهای ورودی تالاب در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به شکل جدی انجام شد. همین اقدامات کمک کرد آب بارندگیها بهطور کامل به تالاب برسد و شاهد این آبگیری گسترده و کمنظیر باشیم.
وی افزود: تالاب حله تنها تالاب آب شیرین طبیعی منطقه است و نقش مهمی در تنظیم اکولوژیک دشتهای اطراف، تنوع زیستی و حتی رونق فعالیتهای معیشتی بومی دارد. بنابراین آبگیری کامل آن اتفاقی بسیار مهم و خوشحالکننده است.
خوشحالی مردم محلی از بازگشت حیات به تالاب
آبگیری گسترده تالاب حله، موجی از شادی و امید را میان مردم محلی، بهویژه ساکنان شهرستانهای بوشهر و دشتستان ایجاد کرده است.
برای بسیاری از اهالی، این تالاب نهتنها یک زیستگاه طبیعی، بلکه بخشی از هویت سرزمینی و خاطرات نسلهاست. بازگشت آب و پرندگان به تالاب، یعنی بازگشت زندگی به جایی که سالها از خشکی و بیرمقی رنج میبرد.
اهالی میگویند چشماندازی که اکنون پیش رویشان است، سالها فراموش شده بود؛ آبی که گسترده شده، پرندگانی که دستهجمعی بر فراز آب پرواز میکنند و نسیمی که بوی طراوت را از تالاب به روستاها میرساند.
این تغییرات باعث شده بسیاری از خانوادهها به صورت روزانه برای تماشای منظرههای احیا شده به اطراف تالاب بیایند و از این اتفاق به عنوان بازگشت زندگی یاد کنند.
افزون بر جنبههای طبیعی و زیستمحیطی، آبگیری تالاب امیدهای تازهای در حوزه معیشت محلی، رونق طبیعتگردی و فعالیتهای مرتبط با صنعت گردشگری در منطقه ایجاد کرده است؛ حوزههایی که در سال های اخیر آسیب زیادی از خشکی تالاب دیده بودند.
پایش و مدیریت تالاب بهصورت مستمر
رئیس اداره تالابهای محیط زیست استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر از برنامهریزیهای دقیق و مستمر برای حفظ وضعیت فعلی تالاب سخن گفت: پایش تالاب را به صورت مستمر در دستور کار داریم.
اقداماتی مانند لایروبی مستمر، مدیریت معیشت مردم محلی، تضمین حقابه تالاب، تنظیم نوع کشت در اراضی اطراف و توسعه طبیعتگردی پایدار انجام میشود حسین معین اضافه کرد: تیمهای کارشناسی ما وضعیت آب، پوشش گیاهی، حضور پرندگان، و سلامت اکوسیستم را به شکل منظم بررسی میکنند.
وی افزود: تالاب حله دارای برنامه مصوب مدیریت است و در قالب همین برنامه، اقداماتی مانند لایروبی مستمر، مدیریت معیشت مردم محلی، تضمین حقابه تالاب، تنظیم نوع کشت در اراضی اطراف و توسعه طبیعتگردی پایدار انجام میشود.
رئیس اداره تالابهای محیط زیست استان بوشهر تأکید کرد: حیات تالاب وابسته به مدیریت یکپارچه است. تلاش میکنیم این زیستبوم ارزشمند نهتنها امروز، بلکه سالهای آینده نیز سرپا بماند و بتواند به عنوان ذخیرهگاه طبیعی جنوب کشور نقشآفرینی کند.
تلاش شبانه روزی محیطبانان برای حفاظت از تالاب
مسئول پاسگاه منطقه حفاظتشده حله نیز در گفتگو با خبرنگار مهر درباره وضعیت حفاظتی تالاب گفت: تالاب حله یکی از حساسترین زیستگاههای استان است و حفاظت از آن نیازمند حضور دائمی نیروهای محیطبان است.
مجتبی مهدوی ادامه داد: محیطبانان ما بهصورت شبانهروزی در منطقه حضور دارند و تلاش میکنند هرگونه تخلف محیطزیستی را شناسایی و جلوگیری کنند.
وی تصریح کرد: با توجه به آبگیری گسترده و حضور پرندگان مهاجر، این روزها فشار حفاظتی بیشتر شده و کنترل شکار غیرمجاز، جلوگیری از تخریب حریم تالاب و مدیریت تردد در محدوده تالابی اهمیت بسیار دارد.
مهدوی افزود: شرایط تالاب نسبت به سالهای گذشته بسیار بهتر شده و حضور آب و حیاتوحش بالا رفته است. به همین دلیل تلاش ما نیز مضاعف شده تا این روند رو به جلو متوقف نشود.
تالاب حله پس از دو دهه، بار دیگر بهطور کامل آبگیری شده و این اتفاق، نتیجه مجموعهای از عوامل طبیعی و مدیریتی است؛ از بارندگیهای قابل توجه تا اصلاح بندهای آبی، لایروبی مسیرها، و برنامهریزیهای حفاظتی گسترده. بازگشت آب به تالاب، به معنای بازگشت زندگی، تنوع زیستی و امید به آینده بهتر برای محیط زیست استان بوشهر است.
اما کارشناسان متفقالقولاند که حفظ شرایط فعلی نیازمند استمرار مراقبتهاست. مدیریت حقابه، لایروبی، پایش مستمر، آموزش جوامع محلی و حمایتهای سازمانی باید ادامه یابد. حیات تالابها شکننده است؛ اما اگر توجه به آنها تداوم داشته باشد، میتوانند دههها و بلکه نسلها به زندگی و طبیعت این سرزمین طراوت ببخشند.
تالاب حله امروز زنده است، اما برای زنده ماندن، همچنان نیازمند مراقبت و حمایت جمعی است؛ حمایتی که میتواند این زیستگاه کمنظیر را به یکی از پایدارترین گنجینههای طبیعی جنوب کشور بدل کند.