هفته ملی سلامت: خود مراقبتی و سلامت روان مبتنی بر دانش | ایران مدلبز

دکتر محسن رازانی

مشاور رئیس کل سازمان نظام پرستاری کشور

هفته ملی سلامت فرصتی مغتنم برای تأکید بر اهمیت خودمراقبتی و سلامت روان در جامعه است. در دنیای پرشتاب امروز، توجه به این دو حوزه، که ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند، نقشی حیاتی در ارتقای کیفیت زندگی فردی و اجتماعی ایفا می‌کند. سازمان نظام پرستاری کشور، همواره بر اهمیت سلامت آحاد جامعه، به‌ویژه جامعه پرستاری، تأکید داشته و در این راستا، بر لزوم بهره‌گیری از دانش روز در فرآیندهای خودمراقبتی و ارتقای سلامت روان تأکید می‌ورزد.

خودمراقبتی؛ بنیان سلامت پایدار

خودمراقبتی مجموعه‌ای از اقدامات آگاهانه و داوطلبانه است که افراد برای حفظ و ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی خود انجام می‌دهند. این اقدامات شامل تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، مدیریت استرس، و مراجعه به‌موقع به مراکز درمانی است. درک صحیح از نیازهای بدن و روان، و توانایی پاسخگویی به این نیازها، اساس خودمراقبتی مؤثر را تشکیل می‌دهد.

سلامت روان؛ سرمایه ارزشمند جامعه

سلامت روان به معنای داشتن حال خوب، احساس رضایت از زندگی، توانایی رویارویی با چالش‌ها و استرس‌های روزمره، و داشتن روابط سالم با دیگران است. سلامت روان تنها به معنای فقدان بیماری روانی نیست، بلکه حالتی از بهزیستی است که در آن فرد توانایی‌های خود را شکوفا می‌کند، قادر به مقابله با استرس‌های معمول زندگی است، به طور سازنده‌ای کار می‌کند و قادر به مشارکت در جامعه خود است.

پیوند خودمراقبتی و سلامت روان مبتنی بر دانش

ارتباط میان خودمراقبتی و سلامت روان، رابطه‌ای دوطرفه و عمیق است. اقدامات خودمراقبتی، به‌ویژه آن‌هایی که مبتنی بر دانش و آگاهی هستند، می‌توانند به شکل قابل توجهی به بهبود و حفظ سلامت روان کمک کنند. برای مثال:

مدیریت استرس:

یادگیری تکنیک‌های مدیریت استرس، مانند تمرینات تنفس عمیق، مدیتیشن، و ذهن‌آگاهی، که ریشه در دانش روانشناسی و علوم اعصاب دارند، می‌تواند به کاهش اضطراب و بهبود خلق و خو کمک کند.

ارتباطات مؤثر:

 کسب مهارت در برقراری ارتباطات سالم و مؤثر، که نیازمند دانش در زمینه روانشناسی اجتماعی و ارتباطات انسانی است، می‌تواند به کاهش احساس تنهایی و انزوا و تقویت روابط بین فردی منجر شود.

سبک زندگی سالم:

اتخاذ سبک زندگی سالم، شامل تغذیه متعادل و فعالیت بدنی منظم، که اطلاعات آن از طریق منابع علمی و پزشکی معتبر در دسترس است، نه تنها سلامت جسم را تضمین می‌کند، بلکه تأثیر مستقیمی بر بهبود وضعیت روحی و روانی دارد.

خودآگاهی:

افزایش خودآگاهی نسبت به احساسات، افکار و رفتارهای خود، که با مطالعه و کسب دانش در حوزه روانشناسی حاصل می‌شود، اولین گام برای مدیریت بهتر سلامت روان است.

نقش جامعه پرستاری

جامعه پرستاری، به عنوان خط مقدم نظام سلامت، نقشی بی‌بدیل در ترویج فرهنگ خودمراقبتی و ارتقای سلامت روان در جامعه ایفا می‌کند. پرستاران با دانش و تخصص خود، می‌توانند به افراد کمک کنند تا اهمیت خودمراقبتی را درک کرده و راهکارهای عملی مبتنی بر دانش را برای بهبود سلامت جسم و روان خود به کار گیرند. آموزش بیماران، ارائه مشاوره، و الگوسازی رفتارهای سالم، از جمله وظایف مهم پرستاران در این زمینه است.

توصیه به جامعه

در این هفته ملی سلامت، از همه شهروندان گرامی، به‌ویژه همکاران ارجمند پرستار، دعوت می‌شود تا با نگاهی دانش‌بنیان به مقوله خودمراقبتی و سلامت روان بنگرند. با مطالعه، پرسشگری و بهره‌گیری از منابع معتبر علمی، مهارت‌های لازم برای حفظ و ارتقای بهزیستی جسمی و روانی خود را کسب نمایند. سلامت، گرانبهاترین دارایی ماست و سرمایه‌گذاری بر روی آن، بهترین سرمایه‌گذاری برای آینده فردی و اجتماعی خواهد بود.