هانتا ویروس؛ از بررسی آمارهای جهانی تا تظاهرات بالینی و درمان | ایران مدلبز

 دکتر اورنگ ایلامی فوق تخصص عفونی و عضو هیات علمی و معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز با انتشار یادداشتی وضعیت هانتا ویروس را تشریح کرد و در این خصوص نوشت:

شیوع در کشتی کروز

در می ۲۰۲۶، یک خوشه از بیماری شدید تنفسی در یک کشتی کروز تأیید شد که ناشی از ویروس آندس بوده است. تا اوایل می،۳ مرگ گزارش شده است. موارد اولیه به مواجهه در مناطق روستایی آرژانتین پیش از سوار شدن مرتبط بودند و پس از آن انتقال محدود انسان به انسان در داخل کشتی رخ داده است.

توزیع جغرافیایی

در قاره آمریکا، ۸ کشور در سال ۲۰۲۵، ۲۹۹ مورد و ۵۹ مرگ (نرخ کشندگی ۲۵.۷٪) گزارش کردند. از اواسط سال ۲۰۲۵، آرژانتین شاهد افزایش چشمگیر موارد بوده که به تغییرات اقلیمی و تغییرات کاربری زمین نسبت داده شده است.

کشندگی وابسته به سویه

دو سندرم اولیه همچنان نیمرخ مرگ‌ومیر متمایزی دارند. تب خونریزی‌ دهنده با سندرم کلیوی (HFRS) که در آسیا و اروپا شایع است، نرخ کشندگی ۵ تا ۱۵ درصد دارد. سندرم ریوی هانتاویروس (HPS) در قاره آمریکا میزان کشندگی بالاتری دارد که بین ۲۰ تا ۴۰ درصد متغیر است.

تظاهرات بالینی و تشخیص

تظاهرات بالینی پس از یک دوره نهفتگی معمولاً یک تا ۸ هفته‌ای، با یک پرودروم ویروسی غیراختصاصی آغاز می‌شود. علائم اولیه شامل تب، سردرد، میالژی (درد عضلانی)، و مشکلات برجسته گوارشی مانند تهوع، استفراغ و درد شکم است. این پرودروم بسته به سویه ویروس می‌تواند به دو سندرم شدید و متمایز پیشرفت کند.

سندرم ریوی هانتاویروس (HPS) مشخصه آن نارسایی ریوی با پیشرفت سریع، ادم ریوی غیرکاردیوژنیک و شوک کاردیوژنیک است. این تظاهرات اولیه هانتاویروس‌های «دنیای جدید» مانند سین نامبره و آندس می‌باشد.

تب خونریزی‌ دهنده با سندرم کلیوی (HFRS) ویروس‌های «دنیای قدیم» باعث اختلال عملکرد کلیه، الیگوری (کاهش ادرار)، عوارض خونریزی‌ دهنده و افت فشار خون می‌شوند. پتشی (لکه‌های خونریزی‌ دهنده پوستی) و خونریزی گوارشی ممکن است وجود داشته باشد.

تشخیص بر اساس تظاهرات بالینی، سابقه مواجهه و تأیید آزمایشگاهی، عمدتاً از طریق سرولوژی (IgM و IgG) و RT-PCR انجام می‌شود.

درمان و مراقبت های حمایتی

در حال حاضر، هیچ داروی ضدویروسی اختصاصی یا واکسن تأیید شده توسط FDA برای عفونت‌های هانتاویروس وجود ندارد.

مدیریت بیماری، سنگ بنای درمان است و نیاز به مراقبت ویژه (ICU) دارد. این شامل اکسیژن تکمیلی، ونتیلاسیون مکانیکی، حمایت با وازوپرسورها، و مدیریت دقیق مایعات است. در HPS شدید همراه با فروپاشی قلبی عروقی مقاوم، استفاده از ECMO یک مداخله حیاتی است. برای HFRS، ممکن است دیالیز موقت کلیوی لازم باشد.

ریباویرین در برخی موارد، به ویژه برای HFRS، استفاده شده است، اما به عنوان استاندارد مؤثر مراقبت، به ویژه برای ویروس‌های دنیای جدید، در نظر گرفته نمی‌شود. چندین درمان امیدوارکننده در دست توسعه هستند، از جمله آنتی‌بادی‌های مونوکلونال انسانی که در مدل‌های حیوانی کارآمدی نشان داده‌اند و یک واکسن DNA برای ویروس آندس که نتایج تشویق کننده‌ای در فاز اول کارآزمایی بالینی داشته است.

پیشگیری پیشگیری همچنان مؤثرترین راهکار است و بر به حداقل رساندن مواجهه با مخازن جوندگان تمرکز دارد. سازمان بهداشت جهانی در حال حاضر ریسک جهانی ناشی از رویداد کشتی کروز ۲۰۲۶ را پایین ارزیابی می‌کند.

مقاوم‌سازی ساختمان‌ها در برابر جوندگان، ایمن سازی نگهداری مواد غذایی، از بین بردن مکان‌های لانه‌سازی در اطراف محل سکونت، و مدیریت صحیح زباله بسیار حیاتی است.

برای افراد در مناطق بومی یا کسانی که مکان‌های آلوده به جوندگان را تمیز می‌کنند، استفاده از ماسک‌های تنفسی N95/HEPA، دستکش و تکنیک‌های تمیز کردن مرطوب (برای جلوگیری از ذرات معلق ویروس) به شدت توصیه می‌شود.

برای سویه منحصربه‌فرد ویروس آندس که انتقال محدود انسان به انسان را از طریق تماس نزدیک یا مایعات بدن نشان می‌دهد، احتیاطات استاندارد کنترل عفونت توصیه می‌گردد. انتقال ویروس به تماس نزدیک طولانی مدت نیاز دارد و تماس معمولی به راحتی ویروس را منتقل نمی‌کند.

انتقال این ویروس معمولاً نیازمند تماس نزدیک بوده و همچنان مواجهه با جوندگان آلوده مهم‌ترین راه انتقال محسوب می‌شود.

بر همین اساس، رعایت اصول بهداشت محیط، کنترل جوندگان و توجه به توصیه‌های بهداشتی، مؤثرترین راهکارهای پیشگیری و کنترل بیماری به شمار می‌روند.