حجتالاسلام سید جلال موسوی شربیانی در گفتوگو با خبرنگار مهر درباره چرایی کمرنگ شدن فضای معنوی پس از دهه اول محرم اظهار کرد: به طور طبیعی هر مناسبت بزرگ مذهبی یا ملی فضای احساسی و معنوی خاصی در جامعه ایجاد میکند و محرم نیز از این قاعده مستثنا نیست.
وی افزود: مشکل از جایی آغاز میشود که این احساسات به رفتار پایدار در زندگی تبدیل نشود. اگر محرم تنها در حد اشک و عزاداری باقی بماند، طبیعی است که با پایان مراسم آن حال و هوا نیز کمرنگ شود؛ اما اگر پیام عاشورا وارد سبک زندگی ما شود، آن روحیه همچنان باقی خواهد ماند.
این استاد دانشگاه تبریز ادامه داد: هنگامی که مفاهیمی مانند انصاف، صداقت، مسئولیتپذیری و رعایت حقوق دیگران در روابط خانوادگی، محیط کار و تعاملات اجتماعی مورد توجه قرار گیرد، در واقع پیام عاشورا در زندگی روزمره جاری میشود و دیگر محدود به چند روز خاص نخواهد بود.
موسوی شربیانی با اشاره به مهمترین پیامهای عاشورا در زندگی انسان گفت: اگر بخواهیم در یک جمله پیام عاشورا را بیان کنیم باید بگوییم که انسان نباید در برابر حق و باطل بیتفاوت باشد.
وی افزود: یکی از مشکلات جدی دنیای امروز گسترش بیتفاوتی در میان انسانهاست. عوامل مختلفی از جمله سبک زندگی جدید، فضای مجازی، فردگرایی و برخی مکاتب فکری در ایجاد این وضعیت نقش داشتهاند.
این پژوهشگر حوزه دین خاطرنشان کرد: در مقابل، قیام امام حسین (ع) به انسان میآموزد که کرامت انسانی، عدالت، آزادگی، وفاداری و مسئولیت اجتماعی ارزشهایی هستند که باید در زندگی عملی شوند و صرفاً در کتابها یا سخنرانیها باقی نمانند.
عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز با بیان اینکه عاشورا نباید صرفاً به عنوان یک حادثه تاریخی دیده شود، اظهار کرد: عاشورا در حقیقت یک الگوی زندگی است.
وی افزود: اگر هر فرد از خود بپرسد که در خانواده، محل کار یا جامعه چه مسئولیتی بر عهده دارد و آیا آن را بهدرستی انجام میدهد، در واقع در مسیر تحقق پیام عاشورا حرکت کرده است.
موسوی شربیانی ادامه داد: ایثار تنها به میدان جنگ محدود نمیشود؛ ایثار در زندگی روزمره نیز معنا دارد. گذشت از برخی منافع شخصی، رعایت حقوق دیگران و کمک به حل مشکلات اطرافیان میتواند جلوهای از همان روحیه ایثار باشد.
نقش کلیدی خانواده در تربیت نسل عاشورایی
وی درباره نقش خانواده در انتقال فرهنگ عاشورا به نسل جوان گفت: خانواده مهمترین بستر انتقال فرهنگ در جامعه است.
این استاد دانشگاه تبریز تصریح کرد: فرزندان بیش از آنکه به سخنان والدین توجه کنند، رفتار آنها را مشاهده میکنند. اگر پدر و مادر در زندگی خود اهل صداقت، امانتداری، احترام و دیانت باشند، این ارزشها بهصورت طبیعی به فرزندان منتقل میشود.
وی افزود: حضور در مراسم عزاداری نیز زمانی بیشترین تأثیر را دارد که برگزارکنندگان این مجالس ارزشهای اخلاقی و دینی را در رفتار عملی خود نشان دهند.
موسوی شربیانی درباره نگاه نسل جوان به قیام امام حسین (ع) گفت: جوانان امروز نسلی پرسشگر هستند و میخواهند بدانند عاشورا چه نسبتی با زندگی امروز آنها دارد.
وی بیان کرد: اگر صرفاً به روایت تاریخی واقعه عاشورا بسنده کنیم ممکن است ارتباط لازم با نسل جوان برقرار نشود؛ اما وقتی نشان دهیم که عاشورا درباره عدالت، مبارزه با فساد، آزادی، کرامت انسانی و مسئولیت اجتماعی سخن میگوید، جوانان بهتر با آن ارتباط برقرار میکنند.
وی تأکید کرد: عاشورا متعلق به گذشته نیست بلکه همواره زنده و جاری است؛ زیرا ارزشهایی که امام حسین (ع) برای آنها قیام کرد مانند عدالت، صداقت و اصلاح جامعه هیچگاه کهنه نمیشوند.
عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز در پاسخ به این پرسش که چگونه میتوان بعد معرفتی مجالس عزاداری را تقویت کرد، اظهار کرد: برخی تصور میکنند جنبه احساسی عزاداری نقطه ضعف آن است، در حالی که این احساس در حقیقت نقطه قوت این مجالس محسوب میشود.
وی افزود: محبت به اهل بیت (ع) سرمایهای بزرگ است و باید حفظ شود، اما در کنار آن باید معرفت و شناخت نیز تقویت شود.
موسوی شربیانی ادامه داد: اگر در کنار مرثیه و روضه، درباره اهداف قیام امام حسین (ع)، شرایط اجتماعی آن دوران و پیامهای اخلاقی و اجتماعی عاشورا نیز گفتوگو شود، این مجالس اثرگذاری عمیقتری خواهد داشت.
وی با تأکید بر اینکه عاشورا یک حرکت اصلاحی است، گفت: اصلاح از خود انسان آغاز میشود.
این پژوهشگر دینی بیان کرد: وقتی هر فرد در مسئولیت خود درست عمل کند، حقوق دیگران را رعایت کند و در برابر فساد و بیعدالتی بیتفاوت نباشد، اصلاح اجتماعی نیز بهتدریج شکل میگیرد.
وی افزود: جامعهای که افراد آن مسئولیتپذیر باشند، به سمت سلامت اخلاقی و اجتماعی حرکت خواهد کرد.
استمرار فرهنگ خدمت در طول سال
موسوی شربیانی درباره راهکارهای حفظ روحیه خدمت و همدلی که در ایام محرم پررنگ میشود، گفت: مهمترین راهکار این است که خدمت به دیگران از یک رفتار مناسبتی به یک فرهنگ دائمی تبدیل شود.
وی افزود: گروههایی که در ایام محرم برای کمک به نیازمندان، فعالیتهای خیرخواهانه یا برپایی موکبها فعال هستند میتوانند این فعالیتها را در طول سال نیز ادامه دهند.
وی ادامه داد: کمک به خانوادههای کمبرخوردار، حمایت از دانشجویان نیازمند، اهدای خون و رسیدگی به مشکلات همسایگان نمونههایی از اقداماتی است که میتواند استمرار فرهنگ حسینی را در جامعه تقویت کند.
این استاد دانشگاه تبریز با اشاره به نقش رسانهها در زنده نگه داشتن پیام عاشورا گفت: رسانهها نباید عاشورا را تنها در چند روز خاص روایت کنند.
وی اظهار کرد: عاشورا گنجینهای بزرگ از مفاهیم فرهنگی و تمدنی است و ظرفیت پرداختن در طول سال را دارد. اگر رسانهها بتوانند پیامهای عاشورا را با مسائل روز جامعه پیوند دهند و از قالبهایی مانند مستند، گفتوگو و برنامههای تحلیلی استفاده کنند، این مفاهیم در ذهن نسل جوان ماندگار خواهد شد.
موسوی شربیانی در ادامه به نقش تاریخی حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) در تبیین پیام عاشورا اشاره کرد و گفت: در واقع بزرگترین رسانه عاشورا حضرت زینب کبری (س) و امام سجاد (ع) بودند که با روشنگریهای خود اجازه ندادند روایت این واقعه به دست دشمنان تحریف شود.
مسئولیتپذیری؛ شاخص زندگی به سبک حسینی
وی در پایان درباره مهمترین شاخص زندگی به سبک حسینی گفت: اگر بخواهیم تنها یک ویژگی را نام ببریم، آن ویژگی مسئولیتپذیری است.
این استاد دانشگاه تبریز تصریح کرد: انسان حسینی کسی است که در برابر خدا، مردم، خانواده و جامعه احساس مسئولیت داشته باشد، اهل صداقت باشد، حقوق دیگران را رعایت کند و در برابر ظلم و فساد سکوت نکند.
وی خاطرنشان کرد: هر جا که بتوان گرهی از کار مردم گشود، باید اقدام کرد. اگر چنین روحیهای در جامعه تقویت شود بسیاری از مشکلات اخلاقی و اجتماعی کاهش خواهد یافت.
موسوی شربیانی تأکید کرد: عاشورا بیش از آنکه صرفاً ما را به سوگواری دعوت کند، انسان را به زندگی مسئولانه فرا میخواند و جامعه امروز بیش از هر زمان دیگر به این پیام نیاز دارد.