همدلی در بحران‌ها؛ نوری در تاریکی و عاملی برای کاهش احساس تنهایی | ایران مدلبز

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: همدلی در بحران‌ها ابزاری قدرتمند است که به افراد کمک می‌کند احساس تنهایی کمتری داشته باشند، پذیرفته شوند و در مسیر التیام گام بردارند؛ این توانایی به‌ویژه در روزهای سخت، پیوندی عمیق میان انسان‌ها ایجاد می‌کند.

دکتر ندا اخروی در گفتگو با وب دا با اشاره به نقش حیاتی همدلی در شرایط بحرانی اظهار کرد: همدلی مانند نوری در تاریکی است که به افراد نشان می‌دهد در سختی‌ها تنها نیستند و ارزشمندند. این مهارت با تمرین و افزایش آگاهی قابل تقویت است و می‌تواند تاب‌آوری فردی و اجتماعی را ارتقا دهد.

وی با تأکید بر اهمیت «گوش دادن فعال و صبورانه» افزود: نخستین گام در همدلی، سراپا گوش بودن و حضور کامل برای فرد مقابل است؛ کنار گذاشتن تلفن همراه، برقراری تماس چشمی و توجه به زبان بدن، فضایی امن برای بیان احساسات فراهم می‌کند. گاهی سکوت آگاهانه، بیش از هر کلامی به فرد کمک می‌کند احساساتش را بیان کند.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: درک و پذیرش احساسات بدون قضاوت، اصل اساسی همدلی است. استفاده از جملاتی مانند «درک می‌کنم چقدر سخت است» یا «طبیعی است الان چنین احساسی داشته باشی» نشان می‌دهد احساسات فرد دیده و محترم شمرده می‌شود. قضاوت درباره درست یا نادرست بودن واکنش‌ها در بحران، اثر مخرب دارد و باید از آن پرهیز کرد.

دکتر اخروی با اشاره به «نام‌گذاری احساسات» تصریح کرد: کمک به فرد برای شناسایی و بیان دقیق احساسات—مانند سردرگمی، ناامیدی یا ترس—می‌تواند تسکین‌دهنده باشد و به نظم‌دهی تجربه هیجانی او کمک کند. همچنین تلاش برای دیدن موقعیت از زاویه نگاه فرد درگیر بحران، فهم عمیق‌تری از شرایط او ایجاد می‌کند.

وی «ابراز حمایت عملی» را از دیگر ارکان همدلی دانست و گفت: لازم نیست همیشه به‌دنبال حل فوری مشکل باشیم؛ گاهی گفتن «کنارت هستم» آرامش‌بخش است. پیشنهاد کمک‌های مشخص—مانند همراهی، پیگیری تماس‌ها یا تهیه غذا—کارآمدتر از عبارات کلی است. البته باید از نصیحت‌های ناخواسته پرهیز کرد، مگر زمانی که فرد خود درخواست راهنمایی کند.

مدیر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی مشهد با هشدار نسبت به استفاده از جملات کلیشه‌ای خاطرنشان کرد: عباراتی مانند «همه چیز درست می‌شود» یا مقایسه شرایط دیگران می‌تواند ناخواسته آسیب‌زننده باشد. تمرکز اصلی باید بر شنیدن و درک کردن باشد؛ شنیده شدن، اغلب نخستین و مؤثرترین گام در مسیر ترمیم است.

دکتر اخروی در پایان با تأکید بر «خود-همدلی» گفت: در بحران‌ها مراقبت از خود را نیز فراموش نکنیم. پذیرش احساسات شخصی و شناخت زمان نیاز به استراحت یا کمک گرفتن، شرط تداوم توان همدلی با دیگران است. همدلیِ پایدار، هم به بهبود فردی کمک می‌کند و هم سرمایه اجتماعی را در جامعه تقویت می‌سازد.