تبلیغات گمراه‌کننده و سودجویانه فرآورده‌های دارویی گیاهی، نقض حریم قانونی نظام سلامت | ایران مدلبز

رئیس اداره امور فرآورده‌های طبیعی، سنتی و مکمل و شیرخشک معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تأکید بر لزوم رعایت ضوابط قانونی در تولید و عرضه فرآورده‌های دارویی گیاهی و مکمل‌ها، گفت: هرگونه تولید، نگهداری، عرضه و تبلیغ این فرآورده‌ها خارج از زنجیره رسمی و بدون اخذ مجوز از سازمان غذا و دارو، مصداق فعل مجرمانه بوده و مطابق قوانین جاری کشور، پیگرد قضایی خواهد داشت.

دکتر جواد دانایی‌باغکی در گفت‌وگو با وب‌دا اظهار کرد: بر اساس قوانین و ابلاغ مراجع قضایی، تمامی مراحل تولید تا عرضه فرآورده‌های دارویی گیاهی، مکمل‌ها و شیرخشک باید تحت نظارت مسئول فنی و معاونت‌های غذا و داروی دانشگاه‌های علوم پزشکی انجام شود و هرگونه فعالیت خارج از این شبکه رسمی، تخلف محسوب می‌شود.

وی با اشاره به اقدامات نظارتی صورت‌گرفته افزود: در فصل پاییز سال جاری، بیش از ۱۵۹ هزار عدد فرآورده دست‌ساز، غیرمجاز و قاچاق شامل داروهای گیاهی، مکمل‌های ورزشی و تغذیه‌ای، به ارزش تقریبی ۹۰ میلیارد ریال از ۴۹ مکان کشف و ضبط شد. همچنین در ۹ ماهه امسال، بیش از ۹۵۹ هزار عدد از این فرآورده‌ها به ارزش حدود ۱۰۵ میلیارد ریال از ۱۴۵ مکان شناسایی و جمع‌آوری شده است.

رئیس اداره امور فرآورده‌های طبیعی، سنتی و مکمل و شیرخشک معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی مشهد تصریح کرد: با دستور مقام قضایی، تمامی این اقلام به انبار معاونت غذا و دارو منتقل و پرونده متخلفان برای رسیدگی قانونی به مراجع قضایی ارجاع شده است. همچنین در این مدت، ۱۰۰ سایت و صفحه مجازی که به‌صورت غیرقانونی اقدام به تبلیغ و فروش فرآورده‌های فاقد مجوز کرده بودند، به سازمان غذا و دارو معرفی شدند.

دکتر دانایی‌باغکی عمده کشفیات را مربوط به فرآورده‌های دست‌ساز فاقد مجوز، بدون هویت و قاچاق دانست و گفت: از جمله مهم‌ترین این موارد می‌توان به پودر موسوم به «ابردوا»، فرآورده‌های غیرمجاز کاهش یا افزایش وزن و مکمل‌های ورزشی اشاره کرد. این فرآورده‌ها در فضای مجازی با ادعاهای درمانی گسترده تبلیغ می‌شوند، در حالی که آزمایش‌ها نشان داده پودر غیرمجاز ابردوا دارای بار میکروبی بسیار بالا بوده و در شرایط کاملاً غیربهداشتی تولید شده است.

وی هشدار داد: این محصولات فاقد کنترل‌های لازم از نظر خلوص، میزان مواد مؤثره، آلودگی‌های میکروبی، فلزات سنگین و سموم هستند و مصرف آن‌ها می‌تواند تهدیدی جدی برای سلامت عمومی باشد. استفاده خودسرانه از این فرآورده‌ها ممکن است منجر به آسیب‌های شدید کبدی و کلیوی، افزایش فشار خون، مشکلات قلبی، مسمومیت‌های گوارشی، اختلالات خواب، بی‌نظمی ضربان قلب و حتی مرگ ناگهانی شود.

رئیس اداره امور فرآورده‌های طبیعی، سنتی و مکمل و شیرخشک معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به مهم‌ترین تخلفات مشاهده‌شده در سطح عرضه گفت: تبلیغ و فروش غیرمجاز داروهای گیاهی، مکمل‌های ورزشی و شیرخشک در فضای مجازی، عرضه داروهای دست‌ساز بدون مجوز با ادعاهای چاقی، لاغری، ترک اعتیاد و افزایش میل جنسی، فروش داروهای قاچاق، تقلبی، تاریخ‌گذشته و همچنین مداخله افراد فاقد صلاحیت در درمان بیماران از جمله تخلفات شایع است.

وی با تأکید بر موضوع تقلب در گیاهان دارویی افزود: تقلب می‌تواند شامل آمیختن گیاهان با گونه‌های ارزان‌تر، غیرمؤثر یا حتی سمی، افزودن مواد غیرمجاز برای افزایش وزن یا تغییر رنگ و عطر باشد که این موارد نه‌تنها اثربخشی درمانی ندارند، بلکه می‌توانند موجب مسمومیت و عوارض شدید شوند. از این‌رو، آگاهی‌بخشی و حساس‌سازی مردم و فروشندگان، مهم‌ترین رکن پیشگیری از این آسیب‌هاست. 

دکتر دانایی‌باغکی خاطرنشان کرد: واحدهای صنفی عطاری مجاز به عرضه فرآورده‌های دارویی گیاهی به شکل قرص، کپسول، شربت، پماد، شیاف یا فرآورده‌های بسته‌بندی‌شده از پیش آماده نیستند، زیرا این اقلام تحت نظارت مسئول فنی داروساز قرار نگرفته و اغلب در کارگاه‌های فاقد مجوز و شرایط بهداشتی تولید می‌شوند.

وی در پایان تأکید کرد: تنها محل مجاز عرضه داروهای گیاهی، فرآورده‌های کاهش یا افزایش وزن، داروهای کمک به ترک اعتیاد، فرآورده‌های مرتبط با اختلالات جنسی و سایر فرآورده‌های دارویی گیاهی، داروخانه‌ها هستند که با نسخه پزشک و تحت نظارت مسئول فنی داروساز واجد شرایط در اختیار بیماران قرار می‌گیرند.