نقش دروس معارف در آموزش دانشگاهی؛ از نگاه مدیر گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی مشهد | ایران مدلبز

مدیر گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ضمن اشاره به تاثیری که دروس معارف می تواند در تقویت اخلاق و نگرش‌های انسانی داشته یاشد، به تشریح فلسفه‌ی قرار گرفتن این دروس در زمره دروس عمومی دانشگاه‌ها پرداخت.

حجت‌الاسلام والمسلمین سید مرتضی اسدی کاخکی در گفتگو با وب دا، با بیان اینکه دروس معارف جزو دروس عمومی دانشگاه‌ها هستند، اظهار کرد : این دروس در همه رشته‌های دانشگاهی، چه در دانشگاه‌های زیر نظر وزارت بهداشت و چه وزارت علوم، ارائه می‌شوند. به گفته او، همه دانشگاه‌های دنیا نیز دروس عمومی دارند؛ دروسی که با این نگاه طراحی شده‌اند که دانشجویان باید مجموعه‌ای از اطلاعات، مهارت‌ها و توانایی‌ها را کسب کنند که به رشته خاصی محدود نمی‌شود و برای همه افراد ضروری است.

وی افزود: عمومی بودن به معنای کم‌اهمیت بودن نیست، بلکه دقیقاً برعکس، این دروس به دلیل ضرورتشان برای همه افراد، عمومی نامیده می‌شوند. همان‌طور که بهداشت عمومی شامل مقررات و دستورالعمل‌هایی است که رعایت آن‌ها برای همه لازم است، دروس معارف نیز با همین منطق در برنامه آموزشی دانشگاه‌ها قرار گرفته‌اند. از نگاه برنامه‌ریزان آموزشی، هر فردی در هر شغل و موقعیتی به اخلاق نیاز دارد؛ اخلاقی که هم مباحث کلی و نظری دارد و هم مباحث تخصصی متناسب با هر رشته، مانند اخلاق پزشکی یا اخلاق پرستاری.

مدیر گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به تغییرات این دروس پس از انقلاب فرهنگی اظهار کرد: بعد از انقلاب فرهنگی، برنامه جدیدی برای دروس دانشگاه‌ها تدوین شد و دروس معارف به عنوان دروس عمومی در کنار دروس تخصصی برای دانشجویان در نظر گرفته شد. از ابتدای ارائه این دروس تاکنون، متناسب با شرایط و اقتضائات جامعه و فضای دانشگاه‌ها، تغییراتی در عناوین آن‌ها ایجاد شده است؛ برخی دروس حذف و برخی اضافه شده‌اند.

حجت‌الاسلام والمسلمین اسدی کاخکی، ادامه داد: دروس معارف شامل چند محور اصلی هستند؛ مباحث اعتقادی، اخلاق، تاریخ و جریان‌های معاصر مانند درس انقلاب. همچنین در سال‌های اخیر، درس «دانش خانواده و جمعیت» جایگزین درس «تنظیم خانواده و کنترل جمعیت» شده است؛ درسی که در اواسط دهه ۷۰ و در راستای سیاست کنترل جمعیت کشور ارائه می‌شد و اکنون با تغییر سیاست‌ها، با عنوان جدیدی در گروه معارف تدریس می‌شود.

وی با اشاره به ضرورت ارزیابی این دروس گفت: بررسی دروس معارف می‌تواند از زوایای مختلف انجام شود؛ از نگاه اساتیدی که این دروس را ارائه می‌دهند، از دید دانشجویان، کارشناسان آموزشی و حتی ارزیابان آموزشی. هر کدام از این نگاه‌ها می‌تواند به بهبود کیفیت این دروس کمک کند.

مدیر گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره وضعیت اعضای هیئت علمی این گروه توضیح داد: در حال حاضر گروه معارف دانشگاه ۱۰ عضو هیأت علمی دارد و یک نفر نیز به‌تازگی با قرارداد موقت به گروه اضافه شده است. با توجه به اینکه این دروس برای همه دانشکده‌ها و رشته‌ها ارائه می‌شود، هر ترم بیش از ۲۰۰ واحد درسی توسط گروه معارف تدریس می‌شود و به همین دلیل از تعداد زیادی استاد مدعو، دو تا سه برابر اعضای هیئت علمی گروه، نیز استفاده می‌کنیم.

اسدی کاخکی با اشاره به نگاه دانشجویان علوم پزشکی به دروس عمومی گفت: بسیاری از دانشجویان، به‌ویژه دانشجویان پزشکی، از ابتدای ورود به دانشگاه، ارتباط دروس تخصصی مانند آناتومی یا فیزیک پزشکی را با آینده شغلی خود درک می‌کنند، اما ممکن است در ابتدا چنین حسی نسبت به دروس عمومی نداشته باشند. همین موضوع کار اساتید معارف را دشوارتر می‌کند و زمان می‌برد تا دانشجو به ضرورت این دروس پی ببرد و ارتباط مؤثری با استاد برقرار کند.

وی افزود: برای بررسی میزان اثربخشی این دروس، اقداماتی در حال انجام است. به‌عنوان نمونه، یکی از اساتید گروه به‌تازگی ارزیابی‌ای بدون ذکر نام از دانشجویان درس «اندیشه ۲» انجام داده و نظر آن‌ها را درباره میزان اثرگذاری مباحث اعتقادی مطرح‌شده جویا شده که نتیجه مطلوبی داشته است. البته عواملی مانند موضوع درس، دانشکده محل تحصیل و حتی ساعت برگزاری کلاس در میزان تأثیرگذاری نقش دارند، به‌ویژه اینکه بسیاری از کلاس‌های معارف در ساعات بعدازظهر برگزار می‌شود و دانشجویان در این ساعات خسته هستند.

مدیر گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی مشهد در پایان تأکید کرد: بررسی میزان استقبال دانشجویان و میزان مفید و مؤثر بودن این کلاس‌ها، نیازمند مطالعات گسترده‌تر و حتی اجرای طرح‌های پژوهشی است که در صورت انجام رسمی و ضابطه‌مند، نتایج آن منتشر خواهد شد.

به گفته حجت‌الاسلام والمسلمین سید مرتضی اسدی کاخکی، تحقق اهداف دروس معارف به عوامل متعددی وابسته است و این دروس تنها یکی از این عوامل هستند لذا اگر همه عوامل در یک مسیر و هم جهت باشند دستیابی به اهداف فرهنگی و تربیتی دانشگاه تقویت خواهد شد و در غیر اینصورت اثرگذاری متفاوت خواهد بود.