خواندن نسخه لنز چشم؛ معنی اعداد و تفسیر نسخه لنز

برگه نسخه چشم ممکن است در نگاه اول مجموعه ای گیج کننده از حروف انگلیسی، علامت های مثبت و منفی و اعداد اعشاری به نظر برسد. با این حال، وقتی معنای اصطلاحاتی مانند OD، OS، SPH، CYL، AXIS، PWR، BC و DIA را بدانید، خواندن نسخه لنز چشم بسیار ساده تر می شود.

نکته مهم این است که فهمیدن اعداد نسخه با انتخاب و تجویز لنز یکسان نیست. نسخه عینک و نسخه لنز ممکن است بعضی اطلاعات مشترک داشته باشند، اما همیشه نمی توان نمره عینک را بدون بررسی تخصصی برای خرید لنز استفاده کرد. لنز تماسی مستقیما روی سطح چشم قرار می گیرد و علاوه بر نمره، باید از نظر انحنا، قطر، جنس، طراحی و نحوه قرار گرفتن روی قرنیه نیز مناسب باشد. 

OD یعنی چشم راست، OS یعنی چشم چپ، SPH یا PWR نمره اصلی دید، CYL مقدار آستیگمات، AXIS محور آستیگمات، ADD قدرت اضافه برای دید نزدیک، BC انحنای پایه لنز و DIA قطر لنز است.

مهم ترین علائم در نسخه لنز چشم چه معنایی دارند؟

برای نسخه خوانی لنز چشم ابتدا باید بدانید هر ستون چه اطلاعاتی را نشان می دهد. جدول زیر معنی رایج ترین اصطلاحات نسخه چشم و مشخصات روی جعبه لنز را خلاصه می کند.

در بعضی نسخه ها به جای OD و OS از حروف R و L استفاده می شود. R مخفف Right برای چشم راست و L مخفف Left برای چشم چپ است. هنگام خواندن نسخه لنز طبی، اولین کار این است که اطلاعات دو چشم را از یکدیگر جدا کنید؛ زیرا حتی اختلاف ۰.۲۵ دیوپتر نیز می تواند باعث تفاوت نسخه چشم راست و چپ شود.

OD و OS در نسخه چشم چیست؟

OD مربوط به چشم راست و OS مربوط به چشم چپ است. اگر نسخه به شکل جدول نوشته شده باشد، معمولا یک ردیف به OD و ردیف دیگر به OS اختصاص دارد. علامت OU نیز زمانی استفاده می شود که یک اطلاعات برای هر دو چشم مشترک باشد.

یکی از اشتباهات رایج در نحوه خواندن نسخه لنز، جابجا کردن نمره دو چشم است. قبل از باز کردن بسته لنز، نوشته های روی هر دو بلیستر را با ردیف OD و OS نسخه مقایسه کنید. حتی اگر ظاهر دو بسته یکسان باشد، ممکن است نمره یا مشخصات لنز راست و چپ متفاوت باشد.

SPH در نسخه چشم؛ نمره مثبت و منفی چه می گوید؟

SPH یا Sphere قدرت اصلی عدسی برای اصلاح نزدیک بینی یا دوربینی است. این عدد با واحد دیوپتر نوشته می شود و معمولا در فاصله های ۰.۲۵ دیوپتر تغییر می کند.

• عدد منفی مانند ۲٫۰۰- معمولا نشان دهنده نزدیک بینی است.
• عدد مثبت مانند ۱٫۵۰+ معمولا نشان دهنده دوربینی است.
• عدد ۰٫۰۰ یا عبارت Plano یعنی اصلاح کروی وجود ندارد.
• هرچه عدد از صفر دورتر باشد، مقدار اصلاح بینایی بیشتر است.

برای مثال، نمره ۴٫۰۰- از نظر مقدار نزدیک بینی قوی تر از ۱٫۰۰- است. همچنین ۳٫۰۰+ نسبت به ۱٫۰۰+ قدرت مثبت بیشتری دارد. علامت مثبت یا منفی بخش اصلی نمره است و حذف یا اشتباه خواندن آن می تواند کاملا معنی نسخه را تغییر دهد. منابع پزشکی نیز SPH مثبت را با دوربینی و SPH منفی را با نزدیک بینی مرتبط می دانند. چیست و چه تفاوتی با SPH دارد؟

PWR مخفف Power است و روی جعبه یا بلیستر لنز، قدرت اپتیکی لنز را نشان می دهد. در لنزهای کروی معمولی، PWR معمولا همان پارامتری است که برای اصلاح نزدیک بینی یا دوربینی استفاده می شود.

با این حال، مشاهده یک عدد SPH در نسخه عینک به این معنی نیست که باید لنزی با همان عدد PWR خریداری کنید. عینک چند میلی متر جلوتر از چشم قرار می گیرد، اما لنز تماسی مستقیما روی قرنیه می نشیند. این تفاوت فاصله، به خصوص در نمره های بالاتر، ممکن است باعث شود نمره لنز با نمره عینک یکسان نباشد. متخصص هنگام تعیین نمره لنز می تواند تبدیل فاصله راسی یا Vertex Conversion را نیز در نظر بگیرد. نمای خواندن نسخه لنز برای شناخت اعداد مفید است، اما نباید به عنوان دستور تبدیل خودکار نسخه عینک به لنز استفاده شود.

CYL در نسخه چشم چیست؟

CYL یا Cylinder مقدار اصلاح آستیگمات را نشان می دهد. آستیگمات زمانی ایجاد می شود که شکل قرنیه یا عدسی داخلی چشم باعث شود نور در یک جهت متفاوت از جهت دیگر متمرکز شود. در این شرایط، دید ممکن است در فاصله دور یا نزدیک تار، کشیده یا سایه دار باشد.

عدد CYL نیز با دیوپتر نوشته می شود و ممکن است با علامت منفی یا مثبت ثبت شود. برای مثال:

• CYL: -0.75
• CYL: -1.25
• CYL: +1.00

وجود CYL در نسخه لزوما به این معنی نیست که فرد باید بدون بررسی بیشتر لنز توریک بخرد. مقدار آستیگمات، پایداری لنز روی چشم، محور، طراحی برند و نتیجه فیت آزمایشی در انتخاب لنز آستیگمات نقش دارند.

همچنین نسخه ها ممکن است با روش سیلندر مثبت یا سیلندر منفی نوشته شوند. تبدیل این دو روش یک محاسبه تخصصی است و نباید فقط با تغییر علامت CYL انجام شود.

AXIS در نسخه چشم چیست؟

AXIS یا محور آستیگمات جهت اصلاح CYL را مشخص می کند. این عدد بر حسب درجه و معمولا در محدوده ۱ تا ۱۸۰ نوشته می شود.

برای مثال، اگر نسخه به شکل زیر باشد:

CYL -1.25 / AXIS 180

یعنی ۱.۲۵ دیوپتر اصلاح آستیگمات در محور ۱۸۰ درجه در نظر گرفته شده است.

AXIS به تنهایی نمره چشم نیست و افزایش آن به معنی شدیدتر شدن آستیگمات نیست. شدت آستیگمات با CYL مشخص می شود و AXIS فقط جهت آن را نشان می دهد. به همین دلیل، محور ۱۷۰ لزوما قوی تر از محور ۹۰ نیست. منابع بالینی نیز Axis را زاویه آستیگمات معرفی می کنند. وریک، CYL و AXIS باید هر دو بررسی شوند. خرید لنزی با CYL صحیح اما AXIS اشتباه می تواند باعث تاری یا ناپایداری دید شود.

ADD در نسخه چشم چه کاربردی دارد؟

ADD مخفف Addition و به معنی قدرت اضافه برای دید نزدیک است. این پارامتر بیشتر در نسخه افراد مبتلا به پیرچشمی، عینک های دو کانونی، عینک های تدریجی و لنزهای چند کانونی دیده می شود.

برای مثال، نسخه ممکن است شامل ADD +1.50 باشد. این عدد نشان می دهد برای فعالیت های نزدیک مانند مطالعه، قدرت اضافه ای نسبت به اصلاح دید دور نیاز است.

در لنزهای مولتی فوکال، ADD ممکن است به صورت عددی یا بر اساس سیستم اختصاصی هر برند درج شود. به همین دلیل، نباید ADD نسخه عینک را بدون تطبیق با راهنمای فیت همان لنز به یک محصول خاص تبدیل کرد. طراحی لنزهای چند کانونی میان برندها متفاوت است و ممکن است چند ناحیه اپتیکی برای فاصله دور، میانی و نزدیک داشته باشند. انحنای پایه لنز چیست؟

BC مخفف Base Curve و نشان دهنده انحنای سطح پشتی لنز است. این پارامتر معمولا با میلی متر نوشته می شود؛ مانند:

• BC 8.4
• BC 8.6
• BC 8.8

BC نمره بینایی نیست. این عدد بیشتر با نحوه قرار گرفتن لنز روی قرنیه ارتباط دارد. دو لنز با PWR یکسان اما BC، جنس یا طراحی متفاوت ممکن است روی چشم رفتار یکسانی نداشته باشند.

انتخاب BC نامناسب می تواند باعث حرکت بیش از حد لنز، احساس ناراحتی، جابجا شدن دید یا قرار گرفتن نامناسب لنز روی چشم شود. البته فیت لنز فقط به BC چاپ شده روی جعبه محدود نیست و طراحی کلی لنز نیز اهمیت دارد.

DIA لنز یا قطر لنز چشم چیست؟

DIA مخفف Diameter و قطر کلی لنز است. این عدد نیز با میلی متر نوشته می شود و در لنزهای نرم معمولا به شکل اعدادی مانند ۱۴٫۰، ۱۴٫۲ یا ۱۴٫۵ دیده می شود.

DIA را نباید با نمره چشم یا BC اشتباه گرفت. قطر مشخص می کند لنز از یک لبه تا لبه دیگر چه اندازه ای دارد. FDA نیز قطر و انحنای پایه را از اطلاعات مهم نسخه یا مشخصات لنز می داند. ی، علاوه بر DIA کلی، ممکن است قطر بخش رنگی یا Graphic Diameter نیز مطرح باشد. این دو عدد یکسان نیستند. DIA اندازه کل لنز است، در حالی که قطر گرافیکی به وسعت طرح رنگی روی لنز اشاره دارد.

تفاوت نسخه عینک و لنز چیست؟

یکی از مهم ترین بخش های آموزش خواندن نسخه لنز چشم، درک تفاوت نسخه عینک و لنز است. نسخه این دو وسیله ممکن است شبیه باشد، اما قابل جایگزینی مستقیم نیست.

انجمن اپتومتری آمریکا تاکید می کند که نسخه عینک و لنز ممکن است مشابه باشند، اما قابل جایگزینی نیستند. همچنین جنس، اندازه و طراحی برندهای مختلف می تواند روی راحتی و سلامت چشم تاثیر بگذارد. لنز ممکن است با نمره عینک فرق داشته باشد؟

مهم ترین دلایل عبارتند از:

1. تفاوت فاصله عدسی عینک تا چشم با لنز تماسی
2. نیاز به تبدیل نمره در بعضی قدرت های بالا
3. نحوه اصلاح آستیگمات با لنز توریک
4. طراحی اختصاصی هر برند
5. مقدار حرکت و چرخش لنز روی چشم
6. وضعیت اشک، قرنیه و پلک ها
7. پاسخ واقعی چشم در فیت آزمایشی

به همین دلیل، طریقه خواندن نسخه لنز چشم با تجویز لنز تفاوت دارد. کاربر می تواند مشخصات نسخه را بفهمد، اما تصمیم نهایی درباره نمره، مدل و فیت باید توسط اپتومتریست یا چشم پزشک انجام شود.

چگونه نسخه لنز را بخوانیم؟ آموزش مرحله به مرحله

برای تفسیر نسخه لنز چشم، این ترتیب را دنبال کنید:

مرحله اول: چشم راست و چپ را مشخص کنید

ابتدا ردیف OD یا R را برای چشم راست و ردیف OS یا L را برای چشم چپ پیدا کنید. مشخصات دو چشم را جداگانه یادداشت کنید.

مرحله دوم: علامت SPH یا PWR را بررسی کنید

فقط به عدد توجه نکنید. مثبت یا منفی بودن نمره را نیز دقیقا بخوانید. برای مثال، ۲٫۰۰+ با ۲٫۰۰- کاملا متفاوت است.

مرحله سوم: CYL و AXIS را پیدا کنید

اگر CYL وجود دارد، بررسی کنید که آیا AXIS نیز ثبت شده است. در یک نسخه کامل آستیگمات، این دو پارامتر در کنار یکدیگر معنی پیدا می کنند.

مرحله چهارم: ADD را بررسی کنید

اگر نسخه برای دید نزدیک یا لنز مولتی فوکال است، مقدار ADD را بخوانید. شیوه تبدیل ADD عینک به گزینه های لنز مولتی فوکال باید طبق سیستم همان برند انجام شود.

مرحله پنجم: BC و DIA را با نسخه لنز تطبیق دهید

این اطلاعات معمولا در نسخه اختصاصی لنز یا مشخصات محصول ثبت می شوند، نه در هر نسخه عینک. BC و DIA را با جعبه و بلیستر لنز تطبیق دهید.

مرحله ششم: برند و مدل را کنترل کنید

لنزهای مختلف فقط با نمره تعریف نمی شوند. FDA توصیه می کند هنگام تحویل لنز، نام دقیق برند، مدل، قدرت، CYL، AXIS، DIA و BC بررسی شود و محصول دیگری بدون تایید متخصص جایگزین نشود. ل درج پارامترها و مقایسه بازه نمره مدل های مختلف، مشاهده صفحات مشخصات فنی در مراجع تخصصی مانند لنز برتر می تواند مفید باشد؛ اما این اطلاعات جای نسخه معتبر، معاینه چشم و فیت حرفه ای لنز را نمی گیرد.

مثال عملی برای تفسیر نسخه لنز چشم

مثال اول: نسخه نزدیک بینی بدون آستیگمات

فرض کنید نسخه به شکل زیر است:

تفسیر نسخه:

• چشم راست ۲ دیوپتر نزدیک بینی دارد.
• چشم چپ ۱.۵ دیوپتر نزدیک بینی دارد.
• DS یا نبود CYL یعنی در این نسخه اصلاح سیلندری ثبت نشده است.
• چشم راست و چپ نمره یکسانی ندارند.
• این اعداد هنوز به تنهایی برای انتخاب قطعی PWR لنز کافی نیستند.

مثال دوم: نسخه دارای آستیگمات

تفسیر نسخه:

• چشم راست دارای SPH منفی ۲.۵، آستیگمات ۱.۲۵ و محور ۱۸۰ است.
• چشم چپ دارای SPH منفی ۲، آستیگمات ۰.۷۵ و محور ۱۷۰ است.
• برای بررسی لنز توریک باید SPH، CYL و AXIS هر چشم جداگانه ارزیابی شوند.
• ممکن است همه ترکیب های نمره، سیلندر و محور در هر مدل لنز تولید نشده باشند.
• متخصص می تواند نزدیک ترین گزینه قابل تجویز را پس از فیت و بررسی دید انتخاب کند.

محصولات توریک در ترکیب های مشخصی از Sphere، Cylinder و Axis تولید می شوند و دامنه این ترکیب ها در مدل های مختلف یکسان نیست. :** این مثال ها فقط برای آموزش معنی اعداد هستند و نباید برای تجویز، تبدیل نمره یا خرید خودسرانه لنز استفاده شوند.

مشخصات روی جعبه لنز را چگونه بخوانیم؟

روی جعبه یا بلیستر لنز ممکن است اطلاعات زیر درج شود:

• نام برند و مدل لنز
• PWR یا SPH
• CYL و AXIS برای لنز توریک
• ADD برای لنز مولتی فوکال
• BC
• DIA
• LOT یا شماره بچ تولید
• EXP یا تاریخ انقضا
• جنس یا نام ماده لنز
• تعداد لنز داخل بسته
• برنامه تعویض لنز

قبل از باز کردن بلیستر، اطلاعات آن را با نسخه اختصاصی لنز تطبیق دهید. پس از باز شدن بسته، امکان بررسی دوباره وجود دارد، اما ممکن است شرایط تعویض یا مرجوع کردن محصول از بین برود.

چک لیست تطبیق نسخه با مشخصات لنز

پیش از استفاده این موارد را کنترل کنید:

• لنز چشم راست و چپ جابجا نشده باشد.
• علامت مثبت یا منفی PWR صحیح باشد.
• CYL مطابق نسخه لنز توریک باشد.
• AXIS صحیح باشد.
• BC و DIA با نسخه یا مدل تجویز شده تطبیق داشته باشد.
• برند و مدل بدون تایید متخصص تغییر نکرده باشد.
• تاریخ انقضا نگذشته باشد.
• بلیستر پاره، باز یا بدون محلول نباشد.
• شماره و اطلاعات دو بلیستر با نوشته روی جعبه هماهنگ باشد.

نسخه لنز رنگی چگونه خوانده می شود؟

لنز رنگی ممکن است بدون نمره، طبی یا طبی آستیگمات باشد. در لنز رنگی بدون نمره، PWR معمولا با ۰٫۰۰ یا Plano مشخص می شود. این موضوع فقط به این معنی است که لنز اصلاح کروی ندارد و به معنی بی نیاز بودن از بررسی اندازه و سلامت چشم نیست.

لنز رنگی فقط برای تغییر رنگ چشم نیست؛ بسیاری از افراد برای کامل‌تر شدن آرایش، هماهنگی بیشتر با استایل یا ایجاد تغییر ظریف در چهره از لنز استفاده می‌کنند.

با این حال، هدف زیبایی ماهیت پزشکی لنز را تغییر نمی دهد. لنز رنگی نیز روی قرنیه قرار می گیرد و باید از نظر اندازه، فیت، جنس، اصالت و روش نگهداری مناسب باشد. FDA و CDC لنزهای رنگی و تزئینی را نیز وسیله پزشکی می دانند و بر معاینه، نسخه معتبر و فیت صحیح تاکید می کنند. بهترین مارک لنز رنگی می تواند برای آشنایی اولیه با تفاوت برندها مفید باشد، اما انتخاب برند باید بعد از اطمینان از مناسب بودن مشخصات لنز برای چشم انجام شود. همچنین آگاهی از عوارض لنز رنگی و نشانه های استفاده نادرست، بخش مهمی از تصمیم گیری ایمن است.

اشتباهات رایج در نسخه خوانی لنز چشم

جابجا کردن OD و OS

نمره چشم راست و چپ ممکن است متفاوت باشد. جابجا کردن دو لنز می تواند باعث تاری، سردرد یا کاهش کیفیت دید شود.

نادیده گرفتن علامت مثبت و منفی

عدد ۳ به تنهایی کافی نیست. ۳٫۰۰- و ۳٫۰۰+ دو نوع اصلاح متفاوت هستند.

اشتباه گرفتن AXIS با نمره چشم

AXIS زاویه است، نه قدرت اصلاح. عدد ۱۸۰ به معنی نمره ۱۸۰ یا آستیگمات شدید نیست.

توجه نکردن به CYL

کاربری که نسخه آستیگمات دارد نباید فقط SPH را بررسی کند. در لنز توریک، CYL و AXIS نیز اهمیت دارند.

تبدیل خودسرانه نسخه عینک به لنز

نمره نسخه عینک ممکن است پس از تبدیل فاصله راسی، بررسی فیت یا ارزیابی آستیگمات تغییر کند.

انتخاب لنز فقط با BC و DIA مشابه

برابر بودن BC و DIA دو محصول تضمین نمی کند که فیت آن ها یکسان باشد. جنس، ضخامت، طراحی لبه و هندسه کلی لنز نیز متفاوت است.

جایگزین کردن برند بدون بررسی

دو برند با نمره یکسان ممکن است از نظر طراحی و جنس تفاوت داشته باشند. FDA نیز توصیه می کند برند دیگری بدون تایید متخصص جایگزین محصول تجویز شده نشود. اید نسخه را به پزشک یا اپتومتریست نشان دهیم؟

در شرایط زیر تفسیر شخصی نسخه کافی نیست:

• برای اولین بار می خواهید لنز استفاده کنید.
• فقط نسخه عینک دارید و نسخه لنز ندارید.
• نمره چشم بالا است.
• در نسخه CYL و AXIS وجود دارد.
• قصد خرید لنز توریک یا مولتی فوکال دارید.
• نمره دو چشم اختلاف قابل توجه دارد.
• سابقه خشکی چشم، حساسیت یا بیماری قرنیه دارید.
• لنز قبلی حرکت زیاد، تاری یا ناراحتی ایجاد کرده است.
• برند یا مدل لنز مورد استفاده شما تغییر کرده است.
• نسخه قدیمی است یا اخیرا دید شما تغییر کرده است.
• هنگام استفاده از لنز دچار قرمزی، درد، ترشح، حساسیت به نور یا افت دید شده اید.

در صورت درد، قرمزی قابل توجه، تاری ناگهانی یا حساسیت به نور، لنز را فورا خارج کنید و برای بررسی تخصصی مراجعه کنید. مشکلات مرتبط با لنز می توانند سریع پیشرفت کنند و تشخیص شدت آن ها بدون معاینه امکان پذیر نیست. اهنمای خواندن نسخه لنز

برای خواندن نسخه لنز چشم ابتدا OD و OS را پیدا کنید، سپس علامت و مقدار SPH یا PWR را بخوانید. اگر نسخه دارای آستیگمات است، CYL و AXIS را در کنار هم بررسی کنید. ADD به اصلاح دید نزدیک مربوط است و BC و DIA مشخصات فیت و اندازه لنز را نشان می دهند.

مهم ترین نکته این است که فهم معنی اعداد با تجویز لنز تفاوت دارد. نسخه عینک را نباید مستقیما به نسخه لنز تبدیل کرد و وجود نمره صحیح به تنهایی تضمین نمی کند که یک لنز از نظر اندازه، جنس و طراحی برای چشم مناسب باشد. بهترین کار این است که نسخه لنز پس از معاینه و فیت تهیه شود و اطلاعات روی جعبه، پیش از باز کردن بلیستر، با نسخه تطبیق داده شود.

سوالات متداول

آیا می توان با نسخه عینک لنز طبی خرید؟

نسخه عینک برای شناخت وضعیت کلی نمره چشم مفید است، اما همیشه برای سفارش لنز کافی نیست. نسخه لنز می تواند علاوه بر نمره شامل BC، DIA، برند، جنس و طراحی مشخص باشد. نمره لنز نیز در بعضی افراد با نمره عینک تفاوت دارد.

PWR در لنز همان نمره چشم است؟

PWR قدرت اپتیکی لنز را نشان می دهد، اما مقدار مناسب آن باید در نسخه لنز مشخص شود. نباید صرفا عدد SPH عینک را به عنوان PWR لنز در نظر گرفت.

نبودن CYL و AXIS در نسخه به چه معناست؟

ممکن است نسخه اصلاح آستیگمات نداشته باشد یا فرم نسخه به شکل دیگری تکمیل شده باشد. اگر مطمئن نیستید، از فرد صادر کننده نسخه سوال کنید و عددی را حدس نزنید.

آیا AXIS بالاتر به معنی آستیگمات شدیدتر است؟

خیر. شدت اصلاح آستیگمات با CYL مشخص می شود. AXIS فقط جهت اصلاح را در محدوده درجه نشان می دهد.

عدد ۰٫۰۰ روی لنز رنگی به چه معناست؟

۰٫۰۰ یا Plano یعنی لنز اصلاح کروی نزدیک بینی یا دوربینی ندارد. این عدد به معنی مناسب بودن لنز برای همه افراد نیست و BC، DIA و فیت همچنان اهمیت دارند.

آیا BC بزرگ تر یعنی لنز بزرگ تر است؟

خیر. BC به انحنای پایه مربوط است. اندازه کلی لنز با DIA مشخص می شود.

آیا می توان لنز توریک را فقط با SPH سفارش داد؟

خیر. برای لنز توریک معمولا SPH یا PWR، مقدار CYL و AXIS لازم است. مدل مناسب نیز باید با وضعیت چشم و نتیجه فیت هماهنگ باشد.

اگر نمره دو چشم یکسان باشد، می توان از یک بسته استفاده کرد؟

در صورتی که تمام مشخصات نسخه لنز، از جمله PWR، CYL، AXIS، BC، DIA، برند و مدل برای هر دو چشم یکسان باشد، ممکن است یک بسته برای هر دو چشم قابل استفاده باشد. این موضوع باید با نسخه لنز بررسی شود.