خبرگزاری مهر، گروه استان ها – رویا رجبی: ال‌نینو فقط یک اصطلاح اقلیمی در گزارش‌های هواشناسی نیست، وقتی پای تغییر الگوهای بارش، بارندگی‌های رگباری و احتمال شکل‌گیری روان‌آب و سیلاب به میان می‌آید، این پدیده می‌تواند به مسئله‌ای مستقیم برای شهر، کشاورزی، زیرساخت‌ها و حتی میراث تاریخی دزفول تبدیل شود.
برای شهری مانند دزفول که تجربه آبگرفتگی و سیلاب را در کارنامه خود دارد، هشدارهای اقلیمی زمانی اهمیت پیدا می‌کنند که از روی کاغذ به میدان عمل برسند.
حالا دزفول در آستانه فصلی قرار گرفته که هر بارش سنگین می‌تواند چندین بخش شهر و منطقه را همزمان درگیر کند، از زمین‌های کشاورزی و باغ‌ها گرفته تا معابر شهری، تأسیسات، بناهای تاریخی و مسیرهای ارتباطی، در همین راستا، جهاد کشاورزی دزفول نسبت به احتمال ناپایداری‌های جوی و بارش‌های رگباری هشدار داده و بر آمادگی بهره‌برداران تأکید کرده است، شهرداری نیز پیش از آغاز فصل بارندگی، تجهیزات و ماشین‌آلات مدیریت بحران خود را بررسی و برای رفع نواقص احتمالی اقدام کرده است.
اما پرسش اصلی اینجاست که آیا این آمادگی‌ها در تمام حوزه‌ها به یک اندازه جدی، هماهنگ و عملیاتی است؟ ال‌نینو را نمی‌توان با چند جلسه، چند هشدار و چند بازدید، مدیریت کرد، مسئله، آمادگی پیش از بحران است، نه واکنش پس از وقوع آن. حالا باید دید فرمانداری، شهرداری، جهاد کشاورزی، میراث فرهنگی و سایر دستگاه‌های مسئول برای سناریوهای احتمالی چه برنامه‌ای دارند و آیا دزفول پیش از رسیدن بارش‌های سنگین، نقاط آسیب‌پذیر خود را شناسایی و برای آنها چاره‌اندیشی کرده است یا باز هم قرار است بخشی از مدیریت بحران، بعد از وقوع بحران آغاز شود.
در این گزارش، سراغ دستگاه‌های مختلف رفته‌ایم تا روشن شود ال‌نینو برای دزفول دقیقاً چه معنایی دارد و هر دستگاه در برابر آثار احتمالی آن چه تمهیداتی اندیشیده است تا مشخص شود دزفول تا چه اندازه برای بارشی که ممکن است متفاوت از یک فصل معمولی باشد، آماده است.
آسیب پذیری ۹ هزار هکتار از اراضی
مدیر جهاد کشاورزی دزفول در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به هشدارهای هواشناسی درباره احتمال وقوع پدیده ال‌نینو اظهار کرد: ۲۲ هزار هکتار زمین حادثه‌خیز و بحران‌زا در شهرستان شناسایی شده که ۹ هزار هکتار آن مربوط به بخش کشاورزی است و برای کاهش خسارت‌های احتمالی، تمهیدات لازم در حال پیگیری است.
بهروز قمرزاده با تأکید بر ضرورت آمادگی کشاورزان عنوان کرد: با توجه به شرایط اقلیمی، افزایش دما و احتمال تشدید بارندگی‌های کوتاه‌مدت و سیلابی، کشاورزان، باغداران، گلخانه‌داران، زنبورداران و سایر بهره‌برداران باید توصیه‌های کارشناسان را جدی بگیرند.
وی افزود: در همین راستا، ۴۳ نقطه خطرزا و آسیب‌پذیر جدید در شهرستان شناسایی و جانمایی شده و تلاش شده از تجربیات سیلاب‌های گذشته برای مدیریت پیامدهای احتمالی ال‌نینو استفاده شود.
مدیر جهاد کشاورزی دزفول از برگزاری نشست‌های متعدد برای مدیریت این پدیده خبر داد و گفت: اطلاع‌رسانی لازم از طریق ۹ مرکز جهاد کشاورزی به بهره‌برداران انجام شده و کشاورزان در جریان هشدارها و توصیه‌های مرتبط با ال‌نینو قرار گرفته‌اند.
قمرزاده با اشاره به تشکیل ستاد ال‌نینو در شهرستان ادامه داد: هماهنگی‌های لازم برای مدیریت شرایط احتمالی انجام شده و دستگاه‌های مرتبط نیز باید نسبت به پاکسازی کانال‌ها و مسیرهای انتقال آب اقدام کنند تا روان‌آب‌ها با سهولت بیشتری هدایت شوند.
وی همچنین به کشاورزان توصیه کرد ادوات و ماشین‌آلات کشاورزی را در مکان‌های ایمن قرار دهند و گلخانه‌داران نسبت به استحکام سازه‌های خود در برابر باد و بارندگی اقدام کنند.
قمرزاده با اشاره به ضرورت حفاظت از دام و محصولات کشاورزی بیان کرد: دامداران نسبت به ایمن‌سازی جایگاه‌ها و ذخیره علوفه کافی اقدام کنند و زنبورداران نیز برای محافظت از کندوها در برابر رطوبت و باد شدید تمهیدات لازم را در نظر بگیرند.
مدیر جهاد کشاورزی دزفول همچنین با اشاره به انعقاد قرارداد بیمه محصولات کشاورزی طی مدت اخیر، گفت: برخی کشاورزان از این فرصت مناسب برای بیمه کردن محصولات خود استفاده کردند تا در صورت بروز خسارت ناشی از شرایط جوی، امکان بهره‌مندی از حمایت‌های مربوطه را داشته باشند.
هشدار به ساکنان بافت تاریخی دزفول
رئیس اداره میراث فرهنگی شهرستان دزفول نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: با توجه به پیش‌بینی‌های جوی مربوط به پدیده «ال نینو» و آغاز فصل بارندگی، از مالکان و ساکنان بناهای تاریخی و خانه‌های قدیمی بافت‌های تاریخی دزفول درخواست می شود تا با رویکردی پیشگیرانه، اقدامات لازم را برای حفظ سلامت این میراث ماندگار انجام دهند.
حمیدرضا خادم افزود: با توجه به حساسیت سازه‌های سنتی در برابر نفوذ رطوبت و وارد آمدن بار مضاعف، ساکنان باید بلافاصله پیش از شدت یافتن بارش‌ها، نسبت به «سبک‌سازی بام» و حذف اشیاء اضافی یا سنگین از سطح پشت‌بام اقدام کنند تا از فشار بیش از حد بر سازه‌های قدیمی جلوگیری شود.
به گفته وی بازرسی دقیق مسیرهای انتقال آب و اطمینان از باز بودن آبروها برای هدایت صحیح روان‌آب‌ها، بررسی عایق‌کاری بام و در صورت نیاز اصلاح و تعمیرات آن از دیگر اقدامات حیاتی به‌منظور جلوگیری از خسارت‌های ساختاری و نفوذ رطوبت به بدنه اصلی ساختمان‌ها ذکر شده است.
رئیس اداره میراث فرهنگی دزفول ضمن اعلام آمادگی کامل کارشناسان خود برای ارائه مشاوره و راهنمایی به شهروندان، تاکید کرد: جلوگیری از خسارت بسیار آسان‌تر از جبران آن است؛ با دقت و پیش‌بینی از میراث تاریخی و خانه‌های خود محافظت کنیم.
آماده باش همه دستگاه ها در دزفول
سرپرست فرمانداری ویژه شهرستان دزفول در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: بر اساس اطلاعات سامانه‌های هواشناسی کشور، احتمال وقوع پدیده ال‌نینو با محوریت بارندگی ۸۵ درصد اعلام شده و احتمال تغییرات یا بروز خشکسالی بسیار پایین است.
عزیز مرداس افزود: طبق نقشه‌های ماهواره‌ای مربوط به ال‌نینو، پیش‌بینی می‌شود بارش‌ها از اواخر مهر یا اوایل آبان آغاز شده و تا پایان فصل پاییز ادامه داشته باشند.
سرپرست فرمانداری ویژه دزفول با اشاره به احتمال بارش‌های سنگین در برخی مقاطع عنوان کرد: بر اساس پیش‌بینی‌ها، احتمال وقوع بارش ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌متری در یک روز وجود دارد و به همین دلیل باید همه دستگاه‌های مرتبط از هم‌اکنون آمادگی لازم را داشته باشند.
مرداس ادامه داد: ستاد بحران شهرستان دزفول تشکیل شده و بر اساس مصوبات این ستاد، امور آب شمال‌غرب خوزستان، راهداری، عشایر، شهرداری، شبکه آبیاری و آبفا موظف به آمادگی برای مدیریت شرایط ناشی از بارندگی‌ها هستند.
وی همچنین از پیش‌بینی چند نقطه آبگرفتگی در سطح شهر دزفول خبر داد و افزود: یکی از مهم‌ترین نقاط، میدان مقاومت است که برای مدیریت روان‌آب‌های این محدوده، در حال حاضر کانالی برای هدایت و تخلیه آب به سمت پمپ بنزین در حال حفر است.
سرپرست فرمانداری ویژه دزفول بر ضرورت آمادگی عشایر و روستاییان نیز تأکید کرد و گفت: عشایر و مناطق روستایی باید از هم‌اکنون تمهیدات لازم را برای مواجهه با پدیده ال‌نینو و بارندگی‌های احتمالی پیش‌بینی کنند تا هنگام بارش با مشکل مواجه نشوند.
وی درباره وضعیت سد دز نیز گفت: در حال حاضر حدود ۵۳ درصد ارتفاع سد دز پر شده است و در صورت افزایش ارتفاع، رهاسازی آب انجام خواهد شد.
سرپرست فرمانداری ویژه دزفول با اشاره به مدیریت رهاسازی آب سد دز در بارندگی‌های گذشته، یادآور شد: در بارش‌های قبلی، با پیشنهاد فرمانداری اجازه ندادیم سد دز به سرعت خالی شود و رهاسازی آب با دبی ۵۰۰ مترمکعب بر ثانیه انجام شد تا از وارد شدن خسارت به کشاورزان و عشایر جلوگیری شود.
فرماندار ویژه دزفول همچنین بر ضرورت هماهنگی شهرداری‌ها برای پاکسازی جوی‌ها، کانال‌ها و مسیرهای انتقال آب، رسیدگی به سیل‌بندها و هرس درختان در مجاورت شبکه‌های برق تأکید کرد.
مرداس همچنین از مدیران مدارس خواست وضعیت ناودان‌ها و پشت‌بام مدارس را بررسی کنند و پیش از آغاز بارندگی‌های احتمالی، گرفتگی مسیرهای انتقال آب ناشی از خاک، خاشاک یا سایر موانع را برطرف کنند.
آبان پر بارش در دزفول
رئیس اداره هواشناسی صفی‌آباد دزفول نیز در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: ال نینو در اقیانوس آرام اتفاق می‌افتد و باعث اختلاف دمایی و ایجاد جزیره حرارتی خواهد شد که این موضوع باعث قوی تر شدن بادهای غربی می‌شود که ایران را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
علیرضا رشنو با بیان اینکه بیشتر بارندگی‌ها از غرب وارد کشور می شود، ادامه داد: قوی‌ترین ال نینو در سال ۹۴ اتفاق افتاده است و امسال نیز گرمای هوا از تیرماه آغاز شده و تا اواخر آبان و یا اوایل آذر ادامه دارد.
رشنو، شاخص‌های بروز ال نینو را مثبت ارزیابی کرد و گفت: براساس نقشه‌های هواشناسی امسال علاوه بر بارندگی‌های رگباری باید منتظر تگرگ زیادی نیز باشیم البته پیش‌بینی‌های بلند مدت احتمال خطا هم دارند و باید پیش بینی‌های کوتاه مدت را نیز برای مدیریت ال نینو در نظر گرفت.
رئیس اداره هواشناسی صفی‌آباد دزفول با بیان اینکه اوایل آبان ماه باید آمادگی لازم برای مواجهه با آبگرفتگی خیابان‌ها و معابر وجود داشته باشد، عنوان کرد: برای آبان‌ماه در این شهرستان، ۵۰ تا ۶۰ میلیمتر بارندگی براساس نقشه بلندمدت پیش‌بینی می‌شود.
آمادگی شهرداری برای هدایت آب‌های سطحی
شهردار دزفول نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به ضرورت آمادگی شهرداری برای فصل بارندگی، بر اجرای اقدامات پیشگیرانه و شناسایی و رفع نقاط نیازمند در مناطق مختلف شهر تاکید کرد و گفت: مجموعه شهرداری باید با پیش‌بینی شرایط احتمالی بارندگی، آمادگی لازم برای مدیریت آب‌های سطحی را داشته باشد؛ بنابراین تمامی واحدها و نیروهای مرتبط از جمله آتش‌نشانی، نیروهای خدماتی، اجرایی و یگان خودرویی مناطق و سازمان‌های تابعه شهرداری در آمادگی کامل برای فصل بارندگی قرار دارند.
علی قلطاغ‌ساز افزود: اجرای عملیات لایروبی، هرس درختان، تکمیل و آماده‌سازی تجهیزات، تعمیر و راه‌اندازی پمپ‌های تخلیه آب و شناسایی نقاط مستعد آبگرفتگی و رفع مشکلات این نقاط، از مهم‌ترین اقدامات صورت گرفته توسط شهرداری در آستانه فصل بارندگی است.
وی یادآور شد: از روزهای گذشته بر اساس برنامه‌ریزی های صورت گرفته، عملیات های متعدد احداث کانال و لوله‌گذاری در نقاط مختلف شهر، با هدف بهبود مسیر هدایت آب های سطحی، کاهش مشکلات ناشی از تجمع آب و افزایش آمادگی در برابر بارندگی‌های احتمالی، در مناطق مختلف شهرداری دزفول در حال انجام است.
هشدار سازمان آتش‌نشانی دزفول
رئیس سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری دزفول نیز با اشاره به پیش‌بینی هواشناسی مبنی بر وقوع بارش‌های فراتر از نرمال از شهروندان خواست ضمن رعایت نکات ایمنی آمادگی لازم را برای مواجهه با شرایط جوی پیش‌رو داشته باشند.
عبدالحسین معظم‌فر اظهار کرد: شهروندان پیش از آغاز بارندگی نسبت به پاکسازی ناودان‌ها، آبروها و مسیرهای خروج آب در منازل و واحدهای تجاری اقدام کرده و از استحکام تابلوها، سایه‌بان‌ها و سایر اشیای مستقر در فضای باز اطمینان حاصل کنند.
وی افزود: با توجه به احتمال آبگرفتگی، از توقف خودروها و تردد در حاشیه رودخانه، مسیل‌ها، کانال‌های آب و سایر نقاط مستعد آبگرفتگی خودداری شود و خانواده‌ها نیز مراقبت بیشتری از کودکان داشته باشند.
رئیس سازمان آتش‌نشانی دزفول همچنین از شهروندان خواست در زمان بارندگی از ترددهای غیرضروری پرهیز کرده و در صورت وقوع هرگونه حادثه یا شرایط اضطراری ضمن حفظ آرامش با سامانه ۱۲۵ تماس بگیرند.
بارش‌های پیش‌رو، آیینه تمام‌نمای کارآمدی مدیریت بحران در این شهر خواهد بود. باید امیدوار بود که این‌بار، پیش از آنکه آسمان ببارد، چترهای ایمنی دزفول به اندازه کافی مستحکم شده باشن؛ چرا که پایداری این شهر در برابر خشم طبیعت به اقداماتِ نجات‌بخش و پیشگیرانه‌ای گره خورده است که باید تا آخرین قطره باران، بی‌وقفه تداوم یابد.