سرمایه انسانی پرستاری و مسئولیت انجمن‌های علمی | ایران مدلبز

توسعه علمی هر رشته در جهان، بیش از هر عامل دیگری، وابسته به پویایی و اثربخشی انجمن‌های علمی آن رشته است. تجربه کشورهای پیشرو نشان می‌دهد که بدون وجود ساختارهای علمی منسجم و مرجع، امکان توسعه پایدار دانش، تولید علم و پاسخ‌گویی به نیازهای نوین حرفه‌ای فراهم نخواهد شد. از این منظر، تشکیل «جامعه علمی پرستاری ایران» را باید یکی از مهم‌ترین و راهبردی‌ترین تحولات ساختاری در حوزه پرستاری کشور دانست.

در حال حاضر، بیش از ۱۵۰ انجمن علمی در حوزه علوم پزشکی کشور فعالیت می‌کنند و به‌منظور ساماندهی این فعالیت‌ها، کمیسیون انجمن‌های علمی گروه پزشکی در وزارت بهداشت شکل گرفته است. در سال‌های اخیر نیز نظام اعتباربخشی انجمن‌های علمی با هدف ارزیابی عملکرد و رتبه‌بندی آن‌ها راه‌اندازی شده تا انجمن‌ها بر اساس شاخص‌های علمی و اجرایی، هدایت و تقویت شوند.

انجمن علمی پرستاری ایران از جمله نخستین انجمن‌های علمی این حوزه در کشور بوده است. با این حال، طی سال‌های گذشته و در راستای تخصصی‌تر شدن فعالیت‌های علمی، انجمن‌های تخصصی متعددی از جمله انجمن علمی مدیریت پرستاری، پرستاری کودکان، پرستاری داخلی–جراحی و سلامت جامعه و سالمندان شکل گرفته‌اند که هر یک نقش مؤثری در توسعه علمی زیرشاخه‌های تخصصی پرستاری ایفا می‌کنند.

با توجه به تنوع گسترده خدمات و زیرحوزه‌های پرستاری، الگوی ایجاد «جامعه علمی» متشکل از انجمن‌های تخصصی، مشابه آنچه در سایر رشته‌های علوم پزشکی وجود دارد، در دستور کار قرار گرفت. خوشبختانه تشکیل «جامعه علمی پرستاری ایران» در کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت بهداشت به تصویب رسیده و اکنون در مرحله نهایی تصویب اساسنامه و رسمیت‌یافتن قرار دارد.

در این میان، تفکیک دقیق نقش نهادهای حرفه‌ای، صنفی، اجرایی و علمی در حوزه پرستاری اهمیت ویژه‌ای دارد. پیگیری امور حرفه‌ای بر عهده سازمان نظام پرستاری است، مسائل صنفی در حوزه‌هایی مانند خانه پرستار دنبال می‌شود، امور مدیریتی در حیطه معاونت پرستاری قرار دارد و هدایت علمی، تولید دانش و توسعه مرزهای علمی پرستاری، مأموریت اصلی انجمن‌های علمی و جامعه علمی پرستاری خواهد بود.

پرستاری کشور از ظرفیت عظیم سرمایه انسانی برخوردار است. وجود بیش از دو هزار عضو هیئت علمی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشگران فعال، فرصتی کم‌نظیر برای تولید علم و ارتقای جایگاه علمی این رشته به شمار می‌رود. انجمن‌های علمی باید با ایجاد ارتباطی سازمان‌یافته با این سرمایه انسانی، نقش مؤثرتری در تولید دانش، تدوین درسنامه‌های استاندارد، شناسایی موضوعات نوین علمی، توسعه فعالیت‌های پژوهشی و حتی ارزیابی علمی تجهیزات مورد استفاده در خدمات پرستاری ایفا کنند.

در کنار این ظرفیت داخلی، تعاملات بین‌رشته‌ای و بین‌المللی نیز از الزامات ارتقای جایگاه علمی انجمن‌هاست. رصد مرزهای دانش، حضور فعال در مجامع علمی بین‌المللی و ورود موضوعات نوین علمی به محتوای آموزشی و پژوهشی کشور، از مهم‌ترین مأموریت‌های پیش‌روی جامعه علمی پرستاری ایران به شمار می‌رود.

در نهایت، جامعه علمی پرستاری ایران می‌تواند به یکی از مؤثرترین ساختارهای علمی شکل‌گرفته در این حوزه تبدیل شود؛ مشروط بر آنکه مشارکت فعال پرستاران، اعضای هیات علمی و به‌ویژه نیروهای جوان، همراه با برنامه‌ریزی علمی منسجم و همکاری مؤثر انجمن‌های تخصصی، به‌صورت جدی دنبال شود.